İki yıllık protestoların sonucu: Öğrenci Listesi parlamentoda çoğunluğu aldı
Sırbistan’da Pazar günü yapılan erken genel seçimlerde, iki yıldır süren iktidar karşıtı öğrenci hareketi siyasi alanda beklenmedik bir başarıya ulaştı. Seçim gözlem kuruluşu CeSID ile araştırma şirketi Ipsos tarafından izlenen sandıkların yüzde 80,8 CeSID ve Ipsos’un paylaştığı ilk tahminlere göre Öğrenci Listesi, yüzde 52,7 oy oranıyla 250 sandalyeli Meclis’te 140 sandalye elde ederken, eski cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’i destekleyen "Birleşik Sırbistan" listesi yüzde 38,9 oyla 104 sandalye kazandı. Bu sonuçlar resmi olmayan ilk veriler niteliğinde olup seçim gecesi yaşanan gelişmeler demokratik dengeyi kökten değiştirdi. İlk resmi sonuçlar açıklanmadan önce Aleksandar Vucic, basına yaptığı konuşmada yenilgiyi kabul etti ve Öğrenci Listesi’nin net bir zafer elde ettiğini doğruladı. Vucic’in bu kabulü, sokaklardaki kutlamaların hız kazanmasına neden oldu. Öğrenci Listesi de resmi sosyal medya hesabından "Sırbistan artık özgür" ifadeli bir mesaj paylaşarak galibiyetini ilan etti. Öğrenci Listesi’nin birinci sıra adayı Ilija Srdanovic, Belgrad’daki kutlamada aktivistlerin önünde, "Söz verdiğimiz gibi, Sırbistan kazandı" diyerek sonuçların anlamına vurgu yaptı. Srdanovic, yeni dönemde komşu ülkeler ve uluslararası toplumla ilişkilerin iyileştirilmesi için çalışacaklarını belirtti ve "Bu ülkede bir daha asla bir tiran olmayacak" ifadesini kullandı. Vucic’in yenilgiyi kabullenmesinin ardından başkent Belgrad başta olmak üzere birçok kentte kutlamalar yapıldı. Vatandaşlar otomobil kornaları eşliğinde sokağa döküldü, "Zafer" ve "Artık bitti" sloganları atıldı. Öğrenci Listesi’nin zaferi, komşu ülkeler Karadağ, Bosna Hersek, Kosova ve Hırvatistan’da da sevinçle karşılandı. Aynı gece, Vucic destekçilerinin Cumhurbaşkanlığı binası yanındaki parkta kurdukları çadır kampına yönelik müdahaleler yaşandı. Kampta bulunan çadırlar, halk tarafından ateşe verildi; kamp boşaltıldıktan sonra vatandaşlar içerideki sandalye, yatak ve malzemeleri dışarı çıkardı. Bu kamp, öğrencilerin iki yıllık protestoları boyunca Vucic destekçilerinin sıkça toplandığı alanlardan biriydi ve seçim sonrası yaşanan tahribat sembolik bir boyut kazandı. Oy kullanma süreci rekor katılım ve yüksek gerilim ile geçti. Sabah saat 07.00’de başlayan ve 20.00’de sona eren oy verme işlemlerinde bazı şehirlerde kavga, saldırı, seçmenlere baskı ve karşıt gruplar arasında gerginlikler tespit edildi. Bazı ölçümlere göre katılım oranı yüzde 70 civarına yaklaştı. Belgrad’da hava kararmasıyla birlikte polis yoğun güvenlik önlemleri aldı; toplumsal müdahale araçları Cumhurbaşkanlığı Sarayı çevresini korumaya aldı ve bazı cadde ve dükkanlar korunmak üzere önlemler aldı. Öğrenci Listesi temsilcileri, polis ve karşıt grupların yoğunlaştığı bölgelere seçmenlerin yaklaşmaması çağrısında bulundu. Cumhuriyet Seçim Komisyonu (RIK) ve cumhurbaşkanlığı çevresindeki iş yerleri vitrinlerini tahtalarla koruma altına alırken, kolluk kuvvetleri araç trafiğini ve yaya geçişini kısıtladı. Seçimin ardından Aleksandar Vucic, yenilgiyi değerlendirirken Öğrenci hareketini bazı Avrupa devletleri ve ABD’deki güç odaklarıyla ilişkilendiren açıklamalarda bulundu. Vucic, hareketin "çeşitli Avrupa devletleri" ve ABD’deki "derin devlet" destekli olduğunu iddia etti ve öğrencilerin dış güçlerin etkisiyle hareket ettiğini savundu. Bölgeden gelen ilk tepkilerde ise Macaristan'daki gelişmelerle paralellikler kuruldu. Eski Macaristan lideri Viktor Orban’ın iktidardan düşmesinin anıldığı değerlendirmeler ve Bosna Hersek Savunma Bakanı Zukan Helez’in Sırbistan’daki sonuçları kutlayan mesajları dikkat çekti. Helez, sonuçların Bosna Hersek ile Sırbistan ilişkilerinin geliştirilmesi ve Srebrenitsa soykırımının tanınması için fırsat yaratabileceğini belirtti. Sırbistan’da iktidara karşı yaygınlaşan öğrenci protestoları, 2024’te Novi Sad’daki tren istasyonunda meydana gelen ve 16 kişinin hayatını kaybettiği facianın ardından başlamıştı. Öğrencilerin öncülüğünde gelişen ve ülke tarihinin en büyük kitlesel hareketlerinden biri haline gelen gösteriler, partiler üstü yeni bir muhalif?alan?oluşturdu. Çok sayıda muhalefet partisi, yerel hareket ve sivil toplum kuruluşunun desteğini alan Öğrenci Listesi, 250 sandalyeli parlamentoda yer alacak adaylar için akademiden spora, sanattan sivil toplum aktörlerine uzanan bir kadro sundu. Seçim sonuçları, Sırbistan siyasetinde kısa vadede önemli bir kırılma işareti oldu. Öğrenci Listesi’nin parlamentoda çoğunluğu sağlaması, hem iç politika hem de ülkenin bölgesel ve uluslararası ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcına işaret ediyor. Yeni Meclis’in ve hükümetin izleyeceği politikaların, sınır ötesi ilişkiler ve ülke içi reform beklentileri üzerinde belirleyici olacağı öngörülüyor. Sırbistan’da Pazar günü gerçekleştirilen erken genel seçimlerde, iki yıldır devam eden iktidar karşıtı protestoların ortaya çıkardığı öğrenci hareketi, zaferini ilan etti.
seçim gecesi ve liderlerin açıklamaları:
sokak kutlamaları, kamp baskınları ve hasar:
güvenlik, gerginlik ve seçmen davranışı:
siyaset sahnesinde bölgesel yankılar ve suçlamalar:
hareketin kökeni ve gelecek vaatleri:
