Grossi: İran'la temas yok, Suriye'deki bulgular doğrulandı
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi, Viyana'daki yönetim kurulu toplantısının ardından düzenlediği basın toplantısında hem Suriye'deki gizli nükleer programla hem de İran ile ajans arasındaki ilişkilerle ilgili kapsamlı değerlendirmeler yaptı. Grossi, ajansın erişim, denetim ve güvenlik uygulamalarına ilişkin tespit ve yaklaşımlarını paylaştı.
Suriye'de keşif, kayıt ve güvence işlemleri:
Grossi, Suriye'nin Esad döneminde yürütülen gizli faaliyetlerin çok açık olduğunu belirterek Deyrizor'da inşa edilmeye çalışılan reaktörün yapısal özelliklerinin nükleer silah üretimine uygun maddeler üretme açısından yüksek verimlilik taşıdığını söyledi. Yapının neredeyse tamamlanmış olduğunu, tek eksik unsurun yakıt yüklemesi olduğunu ve bu değerlendirmelerin o döneme ait dış kaynaklı bilgilerle örtüştüğünü ifade etti.
Reaktörün keşfi sonrası UAEA denetçileri, baş denetçi Massimo Aparo ile birlikte yeni Suriye yönetimiyle iş birliği yaparak sahaya girdi. Grossi, sahadaki çalışmaları 'duygusal ve sıra dışı deneyim' olarak nitelendirdi; duvarların kırılması ve dar geçitlerden ilerleyerek elde edilen bulguların kayıt altına alındığını anlattı.
Grossi, bölgede kutular ve dağıtılmış malzemeler bulunduğunu, bunun kayıt altına alınması ve değerlendirilmesi için yeterli uzman ile geri dönüldüğünü ve işlemlerin rekor sürede tamamlandığını söyledi. Şu an için kameralar kurulduğunu ve izleme düzeni oluşturulduğunu belirtti. Malzemelerin akıbetine ilişkin kararın yeni Suriye yönetimine ait olduğunu vurgulayıp, UAEA'nın önceliğinin bu malzemenin güvence ve denetimler altında kalması olduğunu kaydetti.
İran'la temas yok ve denetim beklentileri:
Grossi, İran'ın ajansla doğrudan iletişim kurmadığını ve bilgi paylaşımı yapmadığını açıkça belirtti: "İran ile temas yok, bilgi yok". Grossi, Tahran'a, kapsamlı müzakereler sonucunda bir anlaşma sağlanana kadar iş birliği yapmayacakları yönünde bildirimde bulunulduğunu aktardı ve bu yaklaşımı kabul etmediklerini söyledi.
UAEA Başkanı, İran'ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'na taraf bir devlet olduğunu hatırlatarak, yükümlülüklerin yerine getirilmesinin önemini vurguladı. Ayrıca, ajans personelinin güvenliği konusunda sorumluluğu üstlendiğini, gerektiğinde sahada teknik faaliyetler için taraflarla ateşkes müzakereleri yaptıklarını; bunun örneğini Ukrayna'daki uygulamalara benzeterek anlattı.
Grossi, diplomasiye vurgu yaparak, sorunların çözümünde temas ve görüşmenin kaçınılmaz olduğunu söyledi. Temas olmadan istikrar, normalleşme ve öngörülebilirliğin sağlanamayacağını belirtti; ajansla iş birliğinin ancak olumlu sonuç doğurabileceğini ve bunun için ısrarcı olduklarını ifade etti.
Basın toplantısında ayrıca Grossi, Suriye'de tespit edilen nükleer malzemenin miktarıyla ilgili soruya 'Evet' yanıtını vererek 73 ton ifadesini teyit etti ve ilgili tesisin hava saldırısına uğramış gibi göründüğünü yineledi. Bu açıklamalar, ajansın hem denetim hem de izleme mekanizmalarını güçlendirme çabasının bir parçası olarak değerlendirildi.
Grossi'nin konuşması, UAEA'nın savaş ve çatışma bölgelerinde bile teknik denetimleri sürdürme kararlılığını ve taraflarla temasın önemine dair diplomatik çağrısını bir kez daha ortaya koydu.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi düzenlediği basın toplantısında, "İran ile temas yok, bilgi yok. Bize, yürüttükleri kapsamlı müzakerelerde bir anlaşmaya varılana kadar iş birliği yapmayacakları söylendi" dedi.
