tiroidin vücuttaki rolü ve kanserin genel görünümü:
Başkent Üniversitesi Adana Dr. Turgut Noyan Uygulama ve Araştırma Merkezi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Yabanoğlu, tiroid bezinin T3 ve T4 hormonlarını üreterek solunumdan beslenmeye, çocukluk gelişiminden gebeliğe kadar birçok metabolik süreci yönettiğini hatırlatıyor. Son 30 yılda hem Türkiye'de hem dünyada tiroid kanseri tanı sıklığında belirgin bir artış gözlemleniyor.
Yabanoğlu, hastalığın ortaya çıkışında en önemli risk faktörleri arasında genetik yatkınlık ve özellikle çocukluk veya gençlik döneminde baş-boyun bölgesinin radyasyona maruz kalmasının bulunduğunu vurguluyor.
belirtiler, tanı süreci ve hangi bulgular ihmal edilmemeli:
Tiroid kanserleri çoğunlukla belirgin yakınma vermeyerek ilerleyebiliyor; bu nedenle toplumda hastalığın her zaman ağrı, öksürük veya boğaz baskısı ile ortaya çıktığı yönünde yanlış bir algı bulunuyor. Birçok hasta hekime, boyunun ön veya yan tarafında ele gelen bir yumru veya beze fark ederek başvuruyor. Nadir durumlarda ses tellerine yakın nodüller ses kısıklığına yol açabiliyor; uzun süren ses değişikliklerinin boyunda kitle ile birlikteliği önem taşıyor.
Tanıda ayrıntılı fizik muayene öncelikli adım; bunu takip eden en önemli görüntüleme yöntemi ise ultrasonografi. Ultrasonografide şüpheli özellikler görülürse ileri inceleme olarak ince iğne aspirasyon biyopsisi uygulanıyor. Biyopsi sonuçları, hastanın diğer klinik ve görüntüleme bulguları ile birlikte değerlendirilerek tedavi planı belirleniyor.
tedavi yaklaşımı ve izlem:
Tiroid kanserinde tedavi hasta bazında planlanıyor. Cerrahi, hastalığın tedavisinde temel seçeneklerden biri; cerrahinin kapsamı kanser tipi, tümör büyüklüğü, tiroid içindeki yayılım ve lenf bezi tutulumu gibi faktörlere göre değişiyor. Bazı hastalarda lobektomi (tiroidin bir yarısının alınması) yeterli olurken, diğerlerinde total tiroidektomi gerekebiliyor. Boyundaki lenf bezlerine yayılım saptandığında ilgili lenf nodlarının çıkarıldığı lenf nodu diseksiyonu eklenebiliyor.
Ameliyat sonrası patoloji bulguları ve hastanın risk özelliklerine göre ek tedaviler planlanıyor; hastaların takip ve yönetiminde endokrinoloji, nükleer tıp ve cerrahi gibi branşların iş birliği önem taşıyor.
korunma, tarama ve hasta tavsiyeleri:
Tiroid kanserini tamamen önleyecek bir yaşam tarzı veya beslenme biçimi yok; birçok olguda genetik değişiklikler rol oynuyor. İyot alımındaki eksiklik veya fazlalığın tiroid hastalıklarının dağılımını etkileyebileceği bilinse de tiroid kanserinin tek bir çevresel faktöre bağlanması mümkün değil.
Toplumun tamamına uygulanacak standart bir tarama yaşı bulunmuyor. Ancak birinci derece yakınında tiroid kanseri öyküsü bulunan kişilerde hekim değerlendirmesi, fizik muayene ve gerekirse ultrasonografi ile laboratuvar testleri planlanması öneriliyor. Yabanoğlu, özellikle boyunda yeni fark edilen, büyüyen veya sert kitleler ile açıklanamayan ve kalıcı hale gelen ses kısıklığının ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Özellikle papiller tiroid kanserinde sağkalımın genellikle yüksek olduğu; erken tanı ve uygun tedavi ile birçok hastanın uzun dönem olumlu sonuçlar elde edebildiği unutulmamalıdır. Yeni bir boyun kitlesi veya süregelen ses değişikliği fark eden kişilerin uzman değerlendirmesine başvurması erken tanı ve tedavi için belirleyicidir.
BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ ADANA DR. TURGUT NOYAN UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ GENEL CERRAHİ ANABİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. HAKAN YABANOĞLU, TİROİD KANSERİNİN ÇOĞU ZAMAN SESSİZ VE AĞRISIZ İLERLEDİĞİNE DİKKAT ÇEKEREK, BOYUNDA FARK EDİLEN KİTLE VE BEZELERİN İHMAL EDİLMEMESİ GEREKTİĞİNİ SÖYLEDİ.
