Görünmez damar genişlemesi: varikosel ve üreme sağlığı
Acıbadem Kent Hastanesi Üroloji Uzmanı Gökhan Ekin, testisleri besleyen damarların genişleyip varisleşmesi sonucu ortaya çıkan varikoselin erkeklerde yaygın bir durum olduğunu söylüyor. Toplumda yaklaşık %20 oranında görülen bu tablo, çocuk sahibi olamama yakınmasıyla başvuran erkeklerde %40a kadar yükselebiliyor.
Nedenleri ve tipik bulgular:
Varikosel, testis çevresindeki toplardamarların genişleyip kıvrılmasıyla oluşur ve çoğunlukla sol tarafta daha sık rastlanır; bunun arkasında sol testis toplardamarlarının anatomik farklılığı bulunuyor. Genellikle ergenlik ve genç erişkinlik döneminde ortaya çıkar, özellikle 20’li yaşlarda fark edilebiliyor. Ancak hastalığın önemli bir özelliği, birçok hastada uzun süre belirti vermeden ilerleyebilmesidir. Hastaların bir kısmı tanıyı, çocuk sahibi olamama yakınmasıyla başvurduğunda alır.
Fark edilmesini sağlayan bulgular arasında testiste ağrı, dışarıdan görülebilen 'solucan benzeri' damar yapısı ve testiste ağırlık ya da rahatsızlık hissi bulunur. İlerleyen vakalarda testis hacminde küçülme ve testosteron üretiminde azalma görülebilir; bu da bazı bireylerde cinsel fonksiyonları etkileyebilir.
Tanı, risk değerlendirmesi ve takip:
Varikosel tanısı öncelikle üroloji uzmanının yaptığı fizik muayene ile konulur. Gerekli durumlarda sperm analizi ve skrotal Doppler ultrasonografi ile değerlendirme yapılır. Ekin, varikoselin her erkekte kısırlığa yol açmadığını vurguluyor; ancak sperm sayısı, hareketliliği ve kalitesinde bozulma olan, çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan erkeklerde varikoselin değerlendirilmesinin önemine dikkat çekiyor.
Tanı konulduğunda tedavi gerekip gerekmediğine tek başına varikoselin derecesi karar vermiyor. Tedavi kararı verirken değerlendirilmesi gereken etkenler arasında çocuk sahibi olma isteği, sperm sonuçları, testislerin gelişimi, hormonal durum ve hastanın şikayetleri (örneğin ağrı) yer alır. Varikosel teşhisi konan bazı hastalar ameliyatı gerektirmeyebilir; bu kişilerde düzenli takip ve sperm/testis kontrolleri önerilir.
Tedavi yaklaşımı ve uyarılar:
Varikoselin tedavi gerektirdiği durumlarda cerrahi yöntemler uygulanır; ancak tedavi kararı kişiye özel, hastanın yaşı, şikayetleri, çocuk arzusu, sperm sonuçları ve testis durumuna göre verilir. Ekin, hastaların ameliyat olmasalar bile düzenli kontrol altında tutulmalarının önemine vurgu yapıyor ve özellikle sperm değerleri, testislerin gelişimi ile hastanın yakınmalarının izlenmesi gerektiğini belirtiyor.
Özetle, varikosel sık görülen ve çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebilen bir tablo olmakla birlikte, erkek infertilitesinin tedavi edilebilir nedenlerinden biridir. Çocuk sahibi olmayı planlayan erkeklerin bu konuda bilinçli olması ve gerektiğinde ürolojik değerlendirme yaptırması önem taşır.
ACIBADEM KENT HASTANESİ ÜROLOJİ UZMANI GÖKHAN EKİN
