Bintepeler ve Sardes havadan izlemeyle korunacak:
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Manisa’da Sardes Antik Kenti ve Bintepe Lidya Tümülüsleri Havadan İzleme ve Güvenlik Merkezi'nin açılışını gerçekleştirdi. Karnıyarık Tepe yakınındaki eski kazı evi yenilenerek modern bir merkeze dönüştürüldü. Ersoy, açılışta yurt dışına kaçırılan eserlerin geri getirilmesinin büyük bir başarı olduğunu ancak esas hedefin eserlerin ait oldukları topraklardan hiç kopmaması olduğunu vurguladı:
"Bir kültür varlığını yıllar süren bir mücadelenin ardından geri getirmek büyük bir başarıdır. Asıl hedefimiz ise o eserin ait olduğu topraklardan hiç kopmamasını sağlamaktır."
Merkezin teknik kapasitesi:
Merkez, uzun menzilli ve gece görüş kabiliyetine sahip iki insansız hava aracı sistemiyle donatıldı. Üç antenli yapı ile kapsama alanı güçlendirildi; merkezi izleme sistemleri, büyük ekranlar ve çevre güvenlik kameralarıyla bölge 24 saat takip edilecek. Ersoy, şüpheli hareket veya kaçak kazı girişimi tespit edildiğinde bilginin süratle Jandarma birimleriyle paylaşıldığını ve müdahalenin gerçekleştirildiğini belirtti.
Havadan izleme ekibinde vardiyalı görev yapacak personel için İHA pilotluğu eğitimleri ve gerekli sertifikasyon süreçleri tamamlandı. Ersoy, "Yani teknolojiyi, kaçak kazı girişimlerini mümkün olduğunca erken görmek, caydırmak ve önlemek için kullanıyoruz" ifadelerini kullandı ve pilot uygulamayla elde edilecek verilerin yeni koruma politikalarının geliştirilmesinde kullanılacağını ekledi.
Kaçakçılıkla mücadelede üç temel yapı taşı:
Bakan Ersoy, Türkiye’nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele yaklaşımını Önleme, Uluslararası İş birliği ve İade olmak üzere üç ana başlıkta açıkladı. Bintepeler’de hayata geçirilen havadan izleme sistemi, geniş coğrafyalarda önleyici korumanın somut bir örneği olarak nitelendirildi. Bintepeler, yaklaşık 75 kilometrekareye yayılan alanında 120’den fazla anıt mezar barındırıyor.
Uluslararası iş birliği çerçevesinde UNESCO, INTERPOL, Dünya Gümrük Örgütü ve Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi ile yürütülen çalışmaların önemine değinen Ersoy, ABD ile 2021’de imzalanan Mutabakat Zaptı'nın 2026’da yeni bir beş yıllık dönem için uzatıldığını açıkladı. Ayrıca Manhattan Bölge Savcılığı ve HSI ile yürütülen soruşturma ve adli süreçlerin iadelere katkı sağladığı ifade edildi.
İadeler ve Manisa örnekleri:
Ersoy, 2002’den bu yana 13 bin 474 kültür varlığının Türkiye’ye getirildiğini ve bunların 9 bin 159’unun son sekiz yılda iade edildiğini paylaştı. Örnek olarak Boubon Antik Kenti’nden çıkarılan bronz imparator heykelleri ve Marcus Aurelius heykeli, İngiltere’den getirilen Eros başının Sidamara Lahdi ile yeniden buluşması, ABD’den iadesi sağlanan Zeugma mozaik panosunun daha önce getirilen 12 parça ile birleşmesi gösterildi.
Manisa kaynaklı eserler de geri döndü: yaklaşık 2 bin 700 yıllık altın kolyenin Boston Güzel Sanatlar Müzesi'nden, Lidya Dönemi'ne ait bronz klinenin ise Getty Müzesi'nden getirildiği belirtildi. Ayrıca ABD'de satışa çıkarıldığı tespit edilen 10 Lidya mezar ve adak steli, Bakanlığın uzun soluklu takibi ile FBI ve Washington Emniyet Müşavirliği arasındaki iş birliği sonucunda 2014 yılında Türkiye'ye getirildi.
Yerel sahiplenme ve gelecek adımlar:
Bakan Ersoy, teknolojinin tek başına yeterli olmadığını, Manisalıların sahiplenmesinin korunmada kritik olduğunu vurguladı. Bintepeler'de geliştirilen modelin, geniş coğrafyalara yayılmış diğer arkeolojik alanların korunmasında da önemli bir örnek teşkil edeceği ifade edildi. Ersoy, projede emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Manisa Valiliği, Jandarma teşkilatı, yerel makamlar ve Sardis kazı ekibine teşekkür etti ve konuşmasını "Binlerce yıldır bu coğrafyanın hafızasını taşıyan Bintepeler’i, bundan sonra gökyüzünden de koruyacağız" sözleriyle sonlandırdı.
Bakan Ersoy: "Asıl hedefimiz o eserin ait olduğu topraklardan hiç kopmamasını sağlamaktır"
