İdrar kaçırma nedir ve kimleri etkiler:
Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Muhammet Murat Dinçer ile Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Uzm. Dr. Ayşe Demirden’in aktardığına göre, idrar kaçırma dünya ve Türkiye ölçeğinde çok sayıda kadını etkileyen bir sorun. Kadınlarda görülme oranı yüzde 46 ila 50 civarında olup, yani her 2 kadından biri hayatının bir döneminde idrar kaçırma problemi yaşayabiliyor.
Uzmanlara göre kadınlarda en sık rastlanan tip stres tipi idrar kaçırma olup; öksürme, ıkınma veya ağır cisim kaldırma gibi karın içi basıncını artıran durumlarda ortaya çıkıyor. Erkeklerde ise daha çok ani sıkışma tipi gözleniyor; erkeklerin prostatasına bağlı yaşlanma süreçleri burada rol oynuyor.
Belirtiler, risk faktörleri ve ne zaman doktora başvurulmalı:
İdrar kaçırma değişen biçimlerde kendini gösterebiliyor: öksürme/hapşırma sırasında olan kaçırma, ani sıkışma hissiyle birlikte olan sık idrar ihtiyacı ve bazen bu iki tipin bir arada bulunması. Nörolojik hastalıklara bağlı idrar kaçırma da olabileceği için genç yaşta aniden başlayan şikayetler nörolojik açıdan uyarıcı sayılıyor; Multipl Skleroz (MS) gibi hastalıkların ilk bulgusu olabileceği hatırlatılıyor.
Uzmanların sıraladığı başlıca risk faktörleri arasında gebelik, doğum sayısı, menopoz, fazla kilo, sigara, kabızlık, kronik öksürük ve sık ağır yük kaldırma bulunuyor. Bu nedenlerle başvuru yapmayanların en büyük gerekçeleri utanma veya bu durumun doğal/normal olduğu yanılgısı.
Tedavi seçenekleri ve yaşam tarzı önlemleri:
İdrar kaçırma tedavisi kişiye özel planlanıyor; her hasta ameliyat gerektirmiyor. Uzmanlar yaşam tarzı değişiklikleri, pelvik taban (kegel) egzersizleri, ilaç tedavisi ve cerrahi seçeneklerin devreye girebileceğini belirtiyor. Aşırı aktif mesane olan kadınların yüzde 50’si idrar kaçırırken, erkeklerde bu oran yüzde 16’larda diye aktarılıyor.
Basit önlemlerle belirtiler hafifleyebiliyor: bağırsak alışkanlıklarının düzenlenmesi, tuvalet alışkanlıkları, pelvik taban egzersizleri ve kilo kontrolü öne çıkıyor. Prof. Dr. Dinçer’in verdiği örneğe göre semptomatik bir hastada yüzde 10 kilo kaybı semptomları yaklaşık yüzde 30 azaltabiliyor. Egzersizlerin etkinliği olan hastalarda 6-9 ay içinde belirgin iyileşme sağlanabiliyor fakat sürdürülebilirlik için düzenli devam şart.
Ani sıkışma tipi için ilaç tedavileri etkili olurken, stres tipi için cerrahi uygulamalar (mesane içine enjeksiyonlar, askı cerrahileri gibi) sık başvurulan seçenekler arasında. Dinçer, bazı hastaların ameliyat sonrası hemen şikayetten kurtulduğunu; ağlayarak gelen hastaların bile kısa sürede rahatlayabildiğini vurguluyor.
Hiçbir idrar kaçırma normal olarak değerlendirilemez; bu nedenle uzmanlar utanmadan, çekinmeden başvurulmasını özellikle öneriyor. Uzm. Dr. Ayşe Demirden, her kadının yılda en az bir kez jinekolojik muayene olması gerektiğini, erken tanı ve uygun tedavinin hayat kalitesini korumada kritik olduğunu belirtiyor.
Yaz dönemi uyarıları: vajinal enfeksiyonlar ve basit önlemler:
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Özlem Yüksel Aybek yaz aylarında vajinal akıntı şikayetlerinde artış gördüklerini söylüyor. Her akıntı enfeksiyon değildir; şeffaf, beyaz ve kokusuz akıntılar genellikle normal kabul ediliyor. Ancak sıcaklık, nem, terleme ve özellikle yüzme sonrası ıslak mayo ile uzun süre kalmak enfeksiyon riskini artırıyor.
Aybek, korunma için yüzme sonrası kuru kıyafetlere geçmeyi, pamuklu iç çamaşırı tercih etmeyi, genital bölgeyi kuru tutmayı ve rastgele ilaç kullanılmamasını öneriyor. Enfeksiyon ilerlerse ağızdan veya çok ileri durumlarda damar yolu ile antibiyotik tedavileri gerekebiliyor; bu yüzden muayene ve hekimin önereceği tedavi önem taşıyor.
Sonuç olarak uzmanlar, idrar kaçırmanın sık görülen fakat çözümleri olan bir problem olduğunu; utanma nedeniyle geciken başvuruların tedavi başarısını olumsuz etkilediğini vurguluyor. Erken tanı, uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle hastaların büyük kısmında belirgin iyileşme sağlanabiliyor.
PROF. DR. MUHAMMET MURAT DİNÇER
