BRCA1 tespiti tedavide dönüm noktası oldu:
Manisa'da yaşayan 65 yaşındaki Güldem Taşkaya’nın 2013'te başlayan kanser yolculuğu, yıllar içinde farklı organları etkileyen bulgularla sürdü. İlk olarak sağ memesinde fark ettiği kitle sonrası yapılan değerlendirmede meme kanseri tanısı kondu; cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi uygulandı. Takip sürecinde sol memede tekrar ortaya çıkan bir tümör nedeniyle mastektomi gerçekleştirildi. Bu ameliyat sonrası çekilen PET incelemesi, hiç belirti hissetmediği halde yumurtalık kanseri bulgusunu ortaya çıkardı ve bir ay sonra yumurtalıkları alındı, ardından kemoterapi verildi.
Taşkaya yıllar içerisinde nükslerle mücadele etti; 2023'te karın boşluğunda bağırsak ve karın zarı yayılımı saptanarak yeniden opere edildi. 2024 Ocak'ta Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Cem Terzi ile Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Coşkun Terek tarafından ameliyat edildi, sonrasında kemoterapi ve yaklaşık bir buçuk yıl süren hedefe yönelik tedavi aldı. Daha sonra karın lenf bezlerinde metastaz görüldü; dört kür kemoterapiyle temizlenme sağlandı.
Hastanın tedavisini sürdürecek yeni hekim olarak Acıbadem Kent Hastanesi Onkoloji Bölümü'ne başvurmasıyla yapılan genetik değerlendirme, süreçte kritik bir bilgi ortaya koydu: BRCA1 geninde mutasyon tespit edildi. Bu bulgu, tedavi seçeneğini genişletti ve Taşkaya şu anda PARP inhibitörü içeren yaklaşımla tedavisine devam ederek kemoterapilerin ağır yan etkilerini daha az yaşayarak iyi yanıt sürdürüyor.
tanı ve tedavi sürecinde hastanın deneyimi:
Taşkaya, sürecini "Sütyenimi çıkarırken fark ettim" sözleriyle anlattı; meme kanseri tanısından yıllar sonra PET sayesinde saptanan yumurtalık kanserinin belirti vermediğini vurguladı. Birden fazla kez nüks yaşayan hasta, moralinin yüksek tutulmasının tedavi sürecindeki önemine dikkat çekti: "Hastalığa hiç takılı değilim... Hastalığın kendisine teslim olmadım. Moralli olmak, tedavi sürecini daha güçlü geçirmenize yardımcı oluyor."
Hekimlerin yönlendirmesi ve planlanan cerrahi ile farmakolojik tedaviler adım adım uygulandı; genetik testin sonucu ancak bu süreçte elde edildiği için koruyucu cerrahi seçenekleri daha önce gündeme gelmedi.
aile ve önleyici genetik değerlendirmelerin önemi:
Acıbadem Kent Hastanesi Onkoloji Bölümü Koordinatörü Medikal Onkolog Prof. Dr. Bülent Karabulut, Taşkaya örneğini paylaşarak genetik bilginin hem tedavi hem de aile sağlığı açısından belirleyici olabileceğini vurguladı. Prof. Karabulut, "Bazen bir genetik bilgi, yalnızca bir hastanın değil, bütün bir ailenin geleceğini değiştirebilir" diyerek erken dönemde bilinen bir BRCA mutasyonunun koruyucu yaklaşımları (örneğin yumurtalıkların alınması) gündeme getirerek bazı kanserlerin hiç gelişmesini engelleyebileceğini belirtti.
Prof. Karabulut BRCA1 ve BRCA2 genlerinin hücrelerde DNA hasar onarımında görevli olduğunu, doğuştan gelen değişikliklerin özellikle meme ve yumurtalık kanseri riskini artırdığını; bununla birlikte BRCA bilgisinin tedavi seçimine de yol gösterdiğini ifade etti. Ayrıca genetik mutasyonun yalnızca hastayı değil, çocuklar, kardeşler ve yakın akrabaları da etkileyebileceğini, bu nedenle uygun aile bireylerinin genetik danışmanlık almasının ve gerekirse test yaptırmasının önem taşıdığını söyledi.
Prof. Karabulut, özellikle meme, yumurtalık, tüp, primer periton, prostat ve pankreas kanseri tanısı olan kişilerin doktorlarıyla genetik test gerekliliğini konuşmaları gerektiğini belirterek şu çağrıyı yaptı: "Kanser tanınız varsa yalnızca tedavinizi değil, kanserinizin genetik özelliklerini de doktorunuzla konuşun. 'Benim için BRCA veya başka bir genetik testi gerekli mi?' sorusunu sormaktan çekinmeyin."
Güldem Taşkaya'nın öyküsü, genetik testlerin zamanında yapılmasının hem tedavi seçeneklerini genişletebileceğini hem de henüz kanserle karşılaşmamış aile bireyleri için erken koruma stratejilerinin planlanmasına olanak tanıyabileceğini gösteriyor. Hastanın tedaviye yanıtı ve mevcut durumundaki iyilik hali, hedefe yönelik tedavilerin uygun hastalarda yaşam kalitesini korumada rolünü ortaya koyuyor.
Özetle: BRCA1 mutasyonunun saptanması hem Güldem Taşkaya'nın tedavi planını değiştirdi hem de ailesi için genetik tarama ve koruyucu önlemlerin önemini yeniden gündeme getirdi. Hastaların doktorlarıyla genetik test seçeneklerini konuşmaları, bazen tek bir testin birçok insanın geleceğini etkileyebileceği gerçeğini hatırlatıyor.
PROF. DR. BÜLENT KARABULUT VE GÜLDEM TAŞKAYA
