Ulusal Meclis tasarıyı 291 "evet" 241 "hayır" oyuyla kabul etti
Fransa Ulusal Meclisi, tedavisi mümkün olmayan ağır hastalıklara sahip yetişkinlere belirli şartlar altında "yardımlı ölüm" hakkı tanıyan yasa tasarısını 291 "evet" ve 241 "hayır" oyuyla kabul etti. Yasanın yürürlüğe girmesi için metnin Anayasa Konseyi tarafından incelenmesi gerekiyor.
Yasanın kapsadığı kişiler ve koşullar
Tasarı, yardımlı ölüm hakkını yalnızca 18 yaşını doldurmuş, Fransa vatandaşı olan ya da Fransa'da düzenli şekilde ikamet eden kişilere tanıyor. Başvuruda bulunan kişinin ağır ve tedavisi mümkün olmayan bir hastalığa sahip olması, hastalığın ileri veya son evresinde bulunması ve bu hastalık nedeniyle tedaviyle giderilemeyen ya da dayanılmaz hale gelmiş fiziksel ya da psikolojik acılar çekmesi gerekiyor.
Kişinin talebini baskı altında kalmadan, özgür, bilinçli ve açık şekilde ifade edebilmesi şart; ayırt etme gücü ciddi biçimde bozulmuş kişiler bu haktan yararlanamayacak. Metin, hastanın talebini sürecin herhangi bir aşamasında geri çekebilmesini de güvence altına alıyor.
Uygulama usulü: yardımlı intihar ve ötenazi ayrımı
Yasaya göre hasta, yardımlı ölüm talebini bir doktora iletecek. Doktor, hastanın koşulları taşıyıp taşımadığını inceleyecek; başvuru en az bir başka doktor ve hastanın bakım sürecini bilen bir sağlık çalışanının da yer aldığı değerlendirme sürecinden geçecek. Nihai kararı doktor verecek.
Tasarıda temel kural, ölümcül maddenin hasta tarafından alınması olarak belirlenmiş; bu durumda uygulama "yardımlı intihar" niteliği taşıyacak. Ancak hasta fiziksel olarak maddeyi kendisi alamıyorsa ölümcül madde doktor ya da hemşire tarafından uygulanabilecek; bu istisnai uygulama ise "ötenazi" olarak nitelendirilecek.
Doktorun başvuruya ilişkin kararını en geç 15 gün içinde vermesi, kararın ardından hastaya en az 2 günlük düşünme süresi tanınması ve kişinin son ana kadar talebinden vazgeçebilmesi öngörülüyor. Uygulamanın yapılacağı gün doktorun hastanın kararını yeniden teyit etmesi gerekiyor.
Sağlık çalışanları için vicdani ret hakkı yasada yer aldı; yardımlı ölüm sürecine katılmak istemeyen doktor veya hemşirelere katılma zorunluluğu getirilmiyor. Ancak bu durumda hastaya, sürece katılmayı kabul eden sağlık çalışanlarının isimlerinin bildirilmesi gerekiyor.
Siyasi değerlendirmeler ve parlamenter süreç
Oylamanın ardından hükümet cephesinden gelen açıklamalarda yasanın Fransa için önemli bir toplumsal dönüşüm olduğu vurgulandı. Parlamento ile İlişkilerden Sorumlu Bakan Laurent Panifous, milletvekillerine hitaben yasanın toplumda nadir görülen büyük bir dönüşüme işaret ettiğini söyledi. Engelliler ve Özerklikten Sorumlu Bakan Camille Galliard-Minier, tartışmanın hastaların çektiği acılar üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini belirterek milletvekillerine saygı çağrısı yaptı. Yasanın mimarlarından Olivier Falorni düzenlemenin uzun bir mücadelenin sonucu olduğunu ve sıkı şartlara bağlandığını ifade etti.
Yaklaşık iki yıllık parlamento sürecinde Senato metni üç kez reddetmiş; ortak bir metin üzerinde uzlaşma sağlanamayınca hükümet Anayasa'nın tanıdığı yetkiyle son sözü Ulusal Meclis'e bıraktı ve milletvekilleri tasarıyı bugün kesin olarak kabul etti.
Sonraki adımlar ve uluslararası bağlam
Yasa meclisten kabul edilse de Başbakan Sebastien Lecornu metni Anayasa Konseyi'ne taşıyacağını açıkladı. Başvuru, metnin anayasal ilkelerle, özellikle insan onuru ilkesiyle uyumlu uygulanmasını güvence altına alma amaçlı olacak. Senato Başkanı Gerard Larcher de metnin Anayasa Konseyi'ne götürülmesi gerektiğini savunmuştu.
Anayasa Konseyi onay verirse Fransa, Belçika, Hollanda, İsviçre ve Kanada gibi yardımlı ölüm hakkını yasal çerçeveye alan ülkeler arasına katılacak; uygulamanın başlangıç tarihi ise Konsey kararı ve çıkarılacak uygulama düzenlemelerine bağlı olacak.
Mevcut yasal boşluk nedeniyle bazı Fransız hastalar yakın geçmişte yurt dışına başvuruyordu. 2025'te en az 158 Fransız vatandaşının Belçika ve İsviçre'de bu yola başvurduğu, bunlardan 110'unun Belçika'da ötenazi, 48'inin İsviçre'de yardımlı intihar yoluyla hayatını kaybettiği bildirildi. Belçika'daki başvuruların 2022'ye göre arttığı, İsviçre verilerinde ise uzun vadeli artış eğilimi olduğu kaydedildi.
Fransa Ulusal Meclisi, tedavisi mümkün olmayan ağır hastalıklara sahip yetişkinlere belirli şartlar altında "yardımlı ölüm" hakkı tanıyan yasa tasarısını 291 "evet", 241 "hayır" oyuyla kabul etti. Yasanın yürürlüğe girmesi için Anayasa Konseyi'nin incelemesinden geçmesi gerekiyor.
