Erzurum Müzesi'nde sergilenen 2 bin 500 yıllık 'Taş Baba' heykeli ziyaretçilerin ilgi odağı
Erzurum Müzesi koleksiyonunda yer alan ve Türk mezar gömme geleneklerinin somut örneklerinden biri kabul edilen 2 bin 500 yıllık 'Taş Baba' heykeli, hem tarih meraklılarının hem de çocuk ziyaretçilerin yoğun ilgisini çekiyor. Türkiye'de benzeri bulunmayan bu eser, üzerinde taşıdığı motiflerle Orta Asya kökenli geleneklerin Anadolu'daki izlerini gün yüzüne çıkarıyor.
Buluntu ve koruma süreci
Heykel, 2020 yılında Erzurum'un Şenkaya ilçesi Ormanlı Mahallesi'nde hayvan otlatan Aytaç Alver tarafından otlar arasında fark edilerek, müze yetkililerine bildirildi. Yapılan arkeolojik incelemeler ve konservasyon çalışmaları sonucunda eserin Kıpçaklar dönemine tarihlenebileceği ve yaklaşık 2 bin 500 yıllık olduğu değerlendirildi. Koruma sürecinin ardından 123 santimetre uzunluğunda ve 45-47 santimetre genişliğindeki heykel, Erzurum Müzesi'ndeki sergisine alındı.
Eserdeki motifler ve önemi
Taş Baba tipi heykeller, bozkır kültüründe kurgan üstlerine dikilen ve ölen kişiyi temsil eden şahide taşlarıdır. Erzurum'daki örnekte, geleneksel Türk sembollerine uygun olarak elinde 'bengü bade' kasesi ve belinde sıralı kemer motifi yer alıyor. Yetkililer, kemerdeki çizgi sayısının kişiye atfedilen makam ve rütbeyi simgelediğine; elindeki Bengü Bade'nin ise ölüm sonrası ölümsüzlüğe gönderme yaptığını belirtiyor. Bu özellikleriyle eser, Türklerin Orta Asya'dan Anadolu'ya taşıdığı maddi kültürün önemli bir kanıtı olarak değerlendiriliyor.
Müzede ziyaretçi ilgisi
Müzenin en dikkat çeken parçalarından biri haline gelen Taş Baba heykeli, her gün çok sayıda ziyaretçiyi ağırlıyor. Eserin çocuklar başta olmak üzere farklı yaş gruplarında merak uyandırması, müze yetkililerinin sergi düzenlemelerinde bu tür parçaların eğitim ve tanıtım amaçlı kullanımına yönelik çalışmalara ağırlık vermesine neden oluyor. Yetkililer, vatandaşların duyarlılığı ve alanında yürütülen titiz konservasyon çalışmalarının eserin korunmasında belirleyici olduğunu vurguluyor.
Taş Baba heykelinin sergilenmesi, Anadolu’daki tarihsel sürekliliği ve Türk kültür mirasının korunmasını görünür kılma açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
ERZURUM MÜZESİ’NDE SERGİLENEN VE TÜRK MEZAR GÖMME GELENEKLERİNİN EN BELİRGİN ÖRNEKLERİNDEN BİRİ OLAN 2 BİN 500 YILLIK ‘TAŞ BABA’ HEYKELİ, MÜZE ZİYARETÇİLERİNİN EN ÇOK MERAK ETTİĞİ ESERLERİN BAŞINDA YER ALIYOR.
