toplantı çerçevesi ve köprü kurucu yaklaşımı:
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, GKRY lideri Nikos Hristodulidis ve BM Kıbrıs Temsilcisi Maria Angela Holguin ile yapılan üçlü görüşmenin ardından Cumhurbaşkanlığı'nda düzenlenen basın toplantısında, varılan uzlaşıların büyük kısmının KKTC tarafından sunulan köprü kurucu önerilerden çıktığını duyurdu. Erhürman, paketin yeni talepler veya yeni unsurlar içermediğini, amaçlarının mevcut öneriler arasında uzlaşma sağlamak olduğunu vurguladı.
Erhürman, sunulan köprü kurucu listeyi tek tek saydığını ve sonuçlara bakıldığında uzlaşılan maddelerin tamamının kendi paketlerinden çıktığını belirterek, bir tane bile bunun dışında bir öneri yok
teknik komiteler ve kabul gören öneriler:
Erhürman, ilk önerilerinden birinin adada meydana gelebilecek afetlere yönelik ortak müdahale mekanizması kurulması olduğunu söyledi. Bu çerçevede, GKRY'nin Mart 2025'te sunduğu yazılı öneriyi esas aldıklarını, mekanizmanın geliştirilmesi için ilgili teknik komitenin görevlendirilmesi konusunda uzlaşıya varıldığını aktardı.
Askeri konularda doğrudan iletişim sağlayacak mekanizma önerisinde ise, iki tarafın askeri uzmanlarının ara bölgede yaşanan sorunlar ve mayın temizliği gibi konularda iş birliği yapmasını teklif ettiklerini; Birleşmiş Milletler tarafından 1 Mayıs 2020'de sunulan çalışmayı aynen kabul etmeye hazır olduklarını ancak bu önerinin toplantıda kabul görmediğini belirtti.
Eğitim Teknik Komitesi tarafından hazırlanan EduBites çalışmasının da gündemde olduğunu, Rum tarafının daha fazla zamana ihtiyaç duyduğunu ilettiğini ve bu nedenle önerinin kabul edilmediğini kaydetti.
kültürel miras ve imagine programı:
Erhürman, Imagine programının yeniden başlatılmasının kabul edildiğini açıkladı. Programın Eğitim Teknik Komitesi yönetiminde yürütülmesi ve çocukların vatandaşlık bağından bağımsız katılımına açık olması yönündeki taleplerinin ortak açıklamaya girdiğini söyledi.
Kültürel Miras Teknik Komitesi kapsamında tarihi eserler, bilgi, belge ve arşiv materyallerinin karşılıklı paylaşılmasına ilişkin öneriler de kabul edildi. Erhürman, korunma ve restorasyon çalışmalarının teknik komitenin uzmanlığı ve toplumlarla koordinasyon içinde yeniden başlatılmasına hazır olduklarını vurguladı.
geçiş noktaları: aşamalı paketten somut adımlara:
Görüşmenin önemli gündem maddelerinden biri yeni geçiş noktalarının açılmasıydı. Erhürman, Rum tarafına dört aşamalı bir öneri sunduklarını anlattı. İlk aşamada Kiracıköy-Athienou-Eğlence güzergahındaki yolun tamamen KKTC tarafından yapılması; alternatif olarak yolun bir bölümünün KKTC, kalan kısmının ise AB finansmanıyla tamamlanması teklif edildi. Kamulaştırma çıkabilecek taşınmaz sorunlarının Taşınmaz Mal Komisyonu aracılığıyla çözülmesine hazır olduklarını belirtti.
İkinci aşamada, Kiracıköy, Eğlence, Akıncılar, Haspolat ve Gemikonağı kapıları ile Pile'deki geçiş noktasının paket halinde açılmasını önerdiklerini aktardı. Üçüncü aşamada Haspolat ve Kambos-Gemikonağı geçişlerinin açılmasını, son aşamada ise Akıncılar ve Kambos-Gemikonağı kapılarının açılmasını teklif ettiklerini söyledi.
Sonuç olarak Erhürman, tekliflerinin en sonuncusunun da kabul edildiğini ve bugün itibarıyla Akıncılar ve Kambos-Gemikonağı geçiş noktalarının açılması üzerinde anlaşıldığını açıkladı. Diğer kapılar ve Pile konusunun üçlü toplantıya bırakıldığını belirtti.
oyun değiştirebilecek öneri ve süreç değerlendirmesi:
Erhürman, üçlü görüşmede daha önce gündeme gelmeyen ve Kıbrıs meselesine yaklaşımı değiştirebilecek nitelikte yeni bir öneri sunduklarını; ancak önerinin ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşmayacağını söyledi. Muhatabına değerlendirme için zaman tanımak istediğini belirten Erhürman, önerinin sızdırılmadan üzerinde düşünülmesinin önemine işaret etti.
Kıbrıs müzakerelerinde 2017 Crans-Montana sonrası yaşanan durgunluğa atıfta bulunan Erhürman, bugünkü üçlü görüşme ile 2017'den 2026'ya uzanan dönemde tartışma konusu olan bazı alanlarda ilerlemeler sağlandığını, ancak tüm sorunların bir anda çözülemeyeceğini ifade ederek bu adımları mütevazı ama ileriye dönük kabul ettiğini söyledi.
BM Genel Sekreteri ile yeni bir üçlü görüşmenin haftalar içinde yapılmasının öngörüldüğünü, teknik düzeyde çalışmaların görüşmeye dek devam edeceğini ve geçiş noktalarıyla Pile'ye ulaşım konusunun yeniden ele alınacağını bildirdi.
süreç, metodoloji ve siyasi irade:
Erhürman, kavramların isimleri üzerinde takılmanın süreci çıkmaza soktuğunu belirterek, çözüme ulaşacak ve sonuç odaklı bir müzakere istediğini vurguladı. Kıbrıs meselesinde eski yöntemlerin tekrarlanmaması gerektiğini, bunun için masaya koyduğu dört maddelik metodolojiyi Türkiye ile istişare ettiğini söyledi.
Rum tarafının adadaki siyasi güç ve zenginlikleri paylaşmaya hazır olmadığını eleştiren Erhürman, bu iradenin müzakerelerin başlangıcında ortaya konmasının gerektiğini belirtti. Erhürman son olarak, müzakere olsun diye müzakere istemediklerini, sürecin somut çözümler üretmesi gerektiğini tekrarladı.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, "Uzlaşılan tüm öneriler bizim paketimizden çıktı" ifadelerini kullanarak, KKTC, GKRY ve BM arasındaki üçlü görüşmede KKTC tarafının sunduğu köprü kurucu öneriler üzerinden anlaşmaya varıldığını belirtti.
