Enfeksiyon Uzmanı Kaygusuz: Besin zehirlenmelerinde yetersiz pişirme başlıca neden
Elazığ Fırat Üniversitesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Türkkan Öztürk Kaygusuz, son dönemde artış gösteren gıda zehirlenmeleriyle ilgili uyarılarda bulundu. Kaygusuz, gıda zehirlenmelerinin genellikle bakteri, virüs, parazitler veya bunların ürettiği toksinlerle kirlenmiş gıda ve içeceklerin tüketilmesi sonucu ortaya çıktığını belirtti.
Belirtiler ve etkenler
Gıda tüketimini takiben görülebilen başlıca belirtiler arasında mide bulantısı, kusma, karın ağrısı, ishal, ateş, baş dönmesi, halsizlik ve yutma güçlüğü yer alıyor. Kaygusuz, bu belirtilerin tüketimden birkaç saat ile birkaç gün sonra başlayabileceğini, bu nedenle sorumlu gıdayı tespit etmenin bazen zorlaştığını kaydetti.
Riskli gıdalar ve saklama koşulları
Kaygusuz, gıda kaynaklı risklerin yalnızca dışarıda hazırlanan yiyeceklerle sınırlı olmadığını, evde hazırlanan yemeklerde de hijyen, saklama ve pişirme kurallarına uyulmaması halinde zehirlenme yaşanabileceğini vurguladı. Özellikle mayonezli ve kremalı gıdalar, süt ürünleri, tavuk, balık ve diğer deniz ürünleri ile et, salam, yumurtalı salatalar, pirinç pilavı gibi besinlerin oda sıcaklığında uzun süre bekletilmemesi gerektiğini belirtti. Ayrıca süt tozu, puding, vanilya sosu, kurutulmuş sebzeler ve özellikle ev yapımı konservelerin botulinum toksini açısından risk taşıyabileceği; konserve zehirlenmelerinde görme bozukluğu, ışığa hassasiyet, yutkunma güçlüğü, konuşma bozukluğu ve kas güçsüzlüğü gibi belirtilerin görülebileceği ifade edildi. Bu belirtilerin genellikle 18–36 saat içinde başlayabileceği, ancak günler ya da haftalar sonra da ortaya çıkabileceği belirtildi.
Korunma ve pratik öneriler
Kaygusuz, korunma için en önemli önlemin yiyeceklerin iyi pişirilmesi olduğunu söyledi; özellikle et, tavuk ve deniz ürünlerinin iyice pişirilmesi gerektiğini vurguladı. Isıtma işlemlerinin 60–70 derece üzerinde yapılması, önceden pişirilmiş yemeklerin düşük dereceye bırakılarak uzun süre bekletilmesinin zehirlenme riskini artırdığına dikkat çekildi. Yemeklerin soğuduktan hemen sonra buzdolabına kaldırılması, mümkünse yalnızca bir kez ısıtılması önerildi.
El hijyeninin ve mutfak yüzeylerinin temizliğinin önemine değinen Kaygusuz, pişirilmemiş gıdaların doğrandığı tahta, zemin, bıçak ve kaşıkların her kullanım sonrası iyi temizlenmesi; et doğranan zeminde salata hazırlanmasının kaçınılması; pişmiş ve çiğ gıdaların temasının engellenmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca kurumlar ve kalabalık topluluklara yemek hazırlayan işletmeler için sıkı denetimlerin sürdürülebilir olmasının önemine vurgu yaptı.
Son olarak Kaygusuz, hastalığın şiddetinin hastanın bağışıklık durumuna ve alınan etken miktarına bağlı olarak değişebileceğini, bazı durumlarda ölüm riski bulunduğunu ve şüpheli belirtiler görüldüğünde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini ifade etti. Ayrıca sebzelerin bol suyla yıkanması ve kirli olduğundan şüphelenilen suların kesinlikle içilmemesi gerektiğini hatırlattı.
FIRAT ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ ENFEKSİYON HASTALIKLARI ANABİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. TÜRKKAN ÖZTÜRK KAYGUSUZ
