Endoskopi ve kolonoskopinin ağrılı olduğu inanışı yanlış
Medical Park İstanbul Onkoloji Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Emrah Poşul, endoskopi ve kolonoskopinin sindirim sistemi hastalıklarının tanısında sık başvurulan yöntemler olduğuna dikkat çekti. Poşul, toplumda bu işlemlere yönelik yaygın yanlış inanışların erken tanıyı geciktirdiğini vurguladı.
işlemlerin tanısal rolü
Endoskopi (gastroskopi), ucunda kamera bulunan esnek tüple yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağını inceler; yutma güçlüğü, gastrit, ülser, reflü, çölyak hastalığı ve mide kanseri tanısında kullanılır. Kolonoskopi ise kalın bağırsağın ve ince bağırsağın son kısmının görüntülenmesini sağlar ve polipler, kolon kanseri, Crohn hastalığı ile ülseratif kolit gibi hastalıkların tanısında önem taşır.
yanlış inanışlar ve konfor
Toplumda en yaygın yanlış, bu işlemlerin çok ağrılı olduğu yönündedir. Poşul, işlemlerin anestezi eşliğinde uygulanması ve işlem öncesi hazırlık ilaçlarının daha kolay tolere edilebilmesi sayesinde sürecin günümüzde oldukça konforlu hale geldiğini belirtti. Ayrıca, hiçbir şikâyet olmaması durumunda bile kanser öncüsü lezyonların yıllarca belirti vermeyebileceğine dikkat çekti.
kolon kanseri tarama önerileri
Poşul, herhangi bir şikâyeti veya aile öyküsü olmayan sağlıklı bireylerde rutin kolonoskopi taramalarına 45 yaşında başlanması gerektiğini söyledi. Ailede kolon kanseri öyküsü varsa tarama programının daha erken başlaması öneriliyor; birinci derece akrabasında kolon kanseri bulunan kişilerin, akrabanın tanı aldığı yaştan 10 yıl önce taramaya başlaması tavsiye ediliyor.
erken tespit ve polipler
Endoskopik işlemler sayesinde tümörlerin milimetrik boyuttayken tespit edilebildiğini belirten Poşul, kolon ve mide kanserlerinin çoğunun polip adı verilen küçük lezyonlardan geliştiğini, bu lezyonların erken dönemde çıkarılmasının kanser gelişimini büyük ölçüde engellediğini söyledi. Kolonoskopi sırasında saptanan poliplerin çoğunun aynı seansta çıkarılabildiği ve böylece tanı ve tedavinin eş zamanlı yapılabildiği vurgulandı.
hangi belirtilerde endoskopi gerekli?
Uzun süren mide ağrısı, reflü, kansızlık, bağırsak alışkanlıklarındaki değişiklikler, istemsiz kilo kaybı, yutma güçlüğü, dışkıda kan veya siyah dışkılama gibi bulguların dikkate alınması gerektiğini söyleyen Poşul, bu şikâyetler kronikleşmişse ve tedaviye rağmen düzelmiyorsa vakit kaybetmeden endoskopik inceleme yapılmasını önerdi.
genç yaşta artış ve risk faktörleri
Son yıllarda genç yaş grubunda kolon kanseri vakalarının arttığını belirten Poşul, bunun arkasında işlenmiş gıdalarla beslenme, liften fakir diyet, obezite ve hareketsiz yaşam tarzının etkili olduğunu söyledi. Genç bireylerin dışkıda kanama, geçmeyen kabızlık veya ishal, karın ağrısı gibi belirtileri basit nedenlere bağlamamaları ve değerlendirme yaptırmaları gerektiği uyarısında bulundu.
teknoloji ve erken tanı
Endoskopi teknolojilerindeki yeniliklerin erken tanıya katkısına değinen Poşul, yapay zekâ destekli sistemlerin doktorun gözünden kaçabilecek küçük veya gizli polipleri eş zamanlı tespit ederek lezyon yakalama oranlarını artırdığını, ayrıca yüksek çözünürlüklü görüntüleme ve özel ışık teknolojileriyle dokuların daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini belirtti.
korunma ve yaşam tarzı
Mide ve bağırsak kanserlerinden korunmada yaşam tarzı değişikliklerinin önemine işaret eden Poşul, bol lifli ve sebze ağırlıklı Akdeniz tipi beslenme benimsenmesini, işlenmiş et tüketiminin sınırlandırılmasını, düzenli egzersiz yapılmasını ve sigara ile alkolden uzak durulmasını önerdi. Ayrıca tarama programlarının aksatılmamasının erken tanı açısından hayati öneme sahip olduğunu vurguladı.
GASTROENTEROLOJİ UZMANI DR. EMRAH POŞUL
