Projenin kapsamı ve amaçları:
Adm Elektrik ve Gdz Elektrik, Aydem Enerji grup şirketleri olarak başlattıkları koruma çalışmalarını genişleterek "Göçmen kuşlar için güvenli gökyüzü" başlıklı yeni döneme geçti. Proje, 10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü kapsamında paylaşılan yol haritasıyla Aydın, Denizli, Muğla, İzmir ve Manisa illerinde göç rotaları, beslenme ve dinlenme alanlarındaki risklerin belirlenmesini ve azaltılmasını hedefliyor.
Şirketler, elektrik dağıtım hizmetlerini yürütürken bölgedeki canlıların yaşam hakkını gözetmeyi sorumluluk olarak kabul ediyor ve bilimsel verilerle yönlendirilen uygulamaları operasyonlarının ayrılmaz bir parçası haline getirmeyi amaçlıyor.
Saha araştırmaları ve yerel katılım:
Proje kapsamında saha ekipleri leyleklerin yuvalarını, platform yuvaları ve doğal yuvaları inceleyerek öncelikli müdahale alanlarını tespit ediyor. Yerel halk, muhtarlar ve gönüllülerden gelen bildirimlerden yararlanılarak üreme döneminde kullanılan yuvalar izleniyor. Sulak alanlarda ve göç koridorlarında gerçekleştirilen sonbahar kuş sayımlarıyla bölgedeki tür dağılımı ve yoğunlukları için veri toplama çalışmaları başlatıldı; bu sayımlar yıl boyunca tekrarlanarak envanter tamamlanacak.
Yuvaların güvenli hale getirilmesi kapsamında mevcut direklerdeki platformların yükseltilmesi, hatlarda bakım ve yalıtım uygulamaları gibi pratik önlemler saha bulgularına göre genişletiliyor.
Bilimsel takip ve risk analizi:
Projede Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Ortaç Onmuş ve Yüksek Biyolog Muhammet Ertem aktif rol alıyor. Doç. Dr. Onmuş, kuş hareketlerinin mevsimsel değişimlerinin izlenmesinin koruma önlemlerini şekillendirmede kritik olduğunu vurguluyor. Buna göre sadece tür varlığı değil, o alanın ne zaman ve nasıl kullanıldığının anlaşılması gerektiği belirtiliyor.
Planlanan çalışmalarda seçilen kuşlara takılacak GPS-GSM takip cihazlarıyla göç hareketleri, beslenme ve dinlenme noktaları detaylandırılacak. Bu veriler Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla birleştirilerek risk haritaları oluşturulacak ve bakım-yatırım öncelikleri bu haritalara göre belirlenecek.
Uygulanacak önlemler ve pilot çalışmalar:
Yol haritasında teller arasındaki mesafelerin büyük kuşların kanat açıklıkları dikkate alınarak düzenlenmesi, tellere görünürlüğü artırıcı ekipmanların yerleştirilmesi ve kritik noktalarda yalıtım uygulamaları öne çıkıyor. Özellikle alacakaranlık ve sisli hava koşullarında çarpma riskini azaltmak için görünürlük artırıcı önlemler planlanıyor.
Risk haritalarında öncelik verilen bölgelerde bakım ekipleri ile koordineli çalışılarak müdahaleler hızlandırılacak. Pilot uygulamalar için Milas ve Çivril ilçelerindeki sulak alanlar ve çevresindeki hatlarda kuş dostu uygulamaların hayata geçirilmesi planlanıyor.
Veri odaklı tasarım ve ölçümler:
Yüksek Biyolog Muhammet Ertem, saha verilerinin elektrik dağıtım sisteminde hangi önlemlerin alınacağını belirleyeceğini belirtiyor. Kuşların tellere çarpması ile akıma kapılmalarının farklı riskler oluşturduğuna dikkat çekilerek, her risk türüne uygun çözümler geliştirileceği ifade edildi.
Projede ayrıca doğal ve platform yuvalarda elektrik ve manyetik alan ölçümleri yapılacak; bu ölçümler gelecek yuva tasarımları ve hat iyileştirmeleri için bilimsel bir temel sağlayacak. Elde edilecek bilgiler hangi hatlara öncelikle yalıtım uygulanması gerektiğini ve tellerin nerelerde görünürlük kazanması gerektiğini somutlaştıracak.
Adm Elektrik ve Gdz Elektrik, bu çok boyutlu çalışma ile hem leyleklerin hem de diğer göçmen kuş türlerinin güvenli yuva kurmalarına, beslenmelerine ve göç yolculuklarını sürdürmelerine katkı sağlamayı amaçlıyor. Bilimsel gözlem, teknoloji destekli takip ve yerel katılımın birleştiği bu yaklaşım, elektrik dağıtım faaliyetlerinin ekosistemle uyumlu biçimde sürdürülmesine zemin hazırlayacak.
DOÇ. DR. ORTAÇ ONMUŞ VE YÜKSEK BİYOLOG MUHAMMET ERTEM’İN KATKILARI İLE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALARIN ÇIKTILARI, İKİ ŞİRKETİN HİZMET VERDİĞİ BEŞ İLDE, GÖÇMEN KUŞLARIN ELEKTRİK HATLARIYLA ETKİLEŞİME BAĞLI RİSKLERDEN KORUNMASINA YÖNELİK ÖNLEMLERİN PLANLANMASINDA KULLANILACAK.
