Rubio'nun G7 sonrası değerlendirmesi:
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Fransa'da düzenlenen G7 Dışişleri Bakanları Toplantısı'nın ardından ülkesinin İran politikasına ilişkin kapsamlı bir değerlendirme yaptı. Rubio, toplantının verimli geçtiğini ve Suudi Arabistan, Brezilya, Mısır ile Güney Kore gibi ortakların da yer aldığını belirtti.
Rubio, Orta Doğu gündeminde özellikle Hürmüz Boğazı ve İran'a yönelik uygulanan ekonomik baskının öne çıktığını vurguladı. Buna göre, Washington'ın yürüttüğü abluka ve yaptırımların İran rejiminde yarattığı tahribatın, Başkan'ın büyük çaplı muharebe operasyonları düzenlemesini gereksiz hale getirdiğini söyledi: "Şu an itibarıyla büyük çaplı askeri operasyonlara artık gerçekten ihtiyaç yok".
Ekonomik baskının etkisi ve yaptırımların işleyişi:
Rubio, yaptırımların zamanla katlanarak etkisini artırdığına dikkat çekti. İran'ın mutabakat zaptı döneminde kısa süreli bir rahatlama yaşadığına, ancak abluka nedeniyle denize çıkarabildiği petrolün yalnızca sınırlı miktarda kaldığına işaret etti. Rubio, bu stokların tükenmesiyle İran'ın petrol gelirlerinin neredeyse tamamen kesileceğini savundu.
Yaptırımları aşma girişimlerine karşı Hazine Bakanlığı, Scott Bessent, istihbarat birimleri ve diğer kurumların koordineli biçimde önlem aldığını belirten Rubio, "Yaptırımların etkisi zamanla ağırlaşıyor. Zaman geçtikçe daha fazla acı veriyor" diye konuştu.
Rubio, ekonomik baskının daha da ağırlaşacağını ve bunun İran üzerinde artan bir gerilim unsuru oluşturacağını söyledi. "İran’a ekonomik baskı daha da ağırlaşacak" ifadesini kullanan Rubio, abluka ve yaptırımların ülke ekonomisinde yarattığı yıkımın devam edeceğini kaydetti.
Abu Dabi görüşmeleri ve diplomasi yolları:
Rubio, Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de başlayan Ukrayna konusunda yürütülen barış görüşmelerine de değindi. Görüşmelerin verimli geçtiğini aktaran Rubio, Avrupalıların masada olmasının ve ABD temsilcileriyle doğrudan görüşmeler yürütmesinin önemine vurgu yaptı. Süreçte Jared Kushner ve Steve Witkoff'un da yakın çalıştığını belirtti.
Rubio, İran'la olası bir anlaşma konusunda ABD'nin prensipte her zaman hazır olduğunu söyledi ancak karşı tarafın ileri sürdüğü talepleri şu an için gerçekçi bulmadıklarını ifade etti. "Nihayetinde yemek yemek zorundasınız... ekonomik gerçekler en radikal delinin bile kafasına girer" diyerek, ekonomik baskının zamanla diplomasi için de zemin oluşturabileceğini belirtti.
Aynı zamanda, Katarlıların Washington'da temaslarda bulunduğunu ve bazı ülkelerin arabuluculuk çabası yürüttüğünü kaydeden Rubio, yapılacak bir anlaşmanın "aptalca" ya da bölgeyi daha da yoksullaştıracak türden olmaması gerektiğini vurguladı.
Güvenlik, tazminat ve bölgesel riskler:
Rubio, İran'ın komşularına yeniden saldırması halinde ağır bedel ödeyeceğini belirtti: "Bunu yaparlarsa bedelini öderler. Çok ağır bir bedel öderler." Ayrıca tazminat talep eden İran'a ödeme yapılmayacağını, çünkü Washington'a göre uzun süredir bölgeyi istikrarsızlaştıranın İran olduğunu söyledi.
Hürmüz Boğazı'nda deniz taşımacılığının korunmasının sürdürüleceğini ifade eden Rubio, buna karşın küresel deniz taşımacılığının savunulmasının yalnızca ABD'nin yükü olmaması gerektiğini ekledi. Rubio, "Hürmüz Boğazı’ndan düzenli olarak çıkamayan tek petrol, İran petrolü" diyerek Körfez ülkelerinin petrollerinin erişimde sorun yaşamadığını belirtti.
Çin alımları, Lübnan ve sürecin rotası:
Rubio, Çin'in İran'dan sürdüğü petrol alımlarına ilişkin soruya, yakında satın alınabilecek petrol kalmayacağı yanıtını verdi: "Satın alabilecekleri tek petrol, şu anda denizde bulunan petrol. Ondan da fazla kalmadı." İran'ın küresel piyasada enerji satamama durumuyla daha önce hiç karşılaşmadığını ve Washington'ın uyguladığı bazı önlemlerin açıklanamayacak boyutta etkileri olduğunu söyledi.
Lübnan konusundaki soruya Rubio, bu ülkenin yaşadığı sorunların kaynağını Hizbullah'ın varlığına bağlayarak, "Lübnan’ın başına gelen bütün kötü şeyler, Hizbullah’ın oradaki varlığının doğrudan sonucu" ifadesini kullandı ve ABD'nin muhatap olarak Lübnan hükümetiyle çalıştığını belirtti.
Genel değerlendirmesini tekrarlayan Rubio, ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle sürdürülen istişarelerin ardından ekonomik baskı stratejisinin şu aşamada büyük bir askeri harekat ihtiyacını ortadan kaldırdığını, ancak İran'ın belirli kırmızı çizgileri aşması halinde Washington'ın karşılık vermeye hazır olduğunu vurguladı. Rubio, "Yapılabilecek gerçek bir anlaşma varsa ABD her zaman hazır" sözleriyle diplomasi kapısının tamamen kapalı olmadığını da belirtti.
Rubio'nun açıklamaları, yaptırımların uygulanması, bölgesel güvenlik kaygıları ve diplomasi arayışları ekseninde ABD'nin İran politikasının önümüzdeki dönemde de ekonomik baskı merkezli seyredeceğine işaret ediyor.
ABD DIŞİŞLERİ BAKANI RUBİO: "(İRAN) ŞU AN İTİBARIYLA BÜYÜK ÇAPLI ASKERİ OPERASYONLARA ARTIK GERÇEKTEN İHTİYAÇ YOK"
