Dünya hepatit günü uyarısı:
Memorial Göztepe Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü'nden Prof. Dr. Aslı Çiftcibaşı Örmeci, 28 Temmuz Dünya Hepatit Günü kapsamında halk arasında hepatitlerle ilgili yaygın olarak doğru sanılan yanlışlara dikkat çekti. Sessiz ilerleyen karaciğer hastalıkları yıllarca belirti vermeyebiliyor; bu durum hem tanının gecikmesine hem de korunma yöntemlerinin göz ardı edilmesine yol açıyor.
Hepatitler, özellikle Hepatit B ve Hepatit C, uzun süre şikâyet oluşturmadan ilerleyebilir. Bu nedenle birçok hasta enfeksiyon taşıdığını fark etmeden yaşamını sürdürüyor. Karaciğerin metabolik dengeyi korumadaki merkezi rolü düşünüldüğünde hastalığın saptanması ve erken müdahale hayati önem taşıyor.
karaciğer hastalıklarının sessiz seyri neden tehlikeli:
Uzun süren belirti yokluğu, karaciğerde sinsi hasarın ilerlemesine ve geri dönüşü zor sonuçlara neden olabilir. Erken dönemde teşhis edilmezse hepatitler siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri gibi ciddi tablolara zemin hazırlayabilir. Ancak günümüzde erken tanı ve uygun tedavi yaklaşımları sayesinde birçok hasta için hastalık kontrol altına alınabiliyor.
doğru sanılan yaygın yanlışlar:
"Hepatit sadece sarılık yapan bir hastalıktır"
Her hepatit hastasında sarılık görülmez. Sarılık toplumda ilk akla gelen belirti olsa da hepatit, karaciğer dokusunun iltihaplanmasıdır ve özellikle B ile C türleri yıllarca belirti vermeyebilir. Sarılık yokluğu, enfeksiyon olmadığını göstermez.
"Hepatit sadece alkol kullananlarda görülür"
Viral hepatitlerin nedeni alkol değil virüslerdir. Alkol tüketimi mevcut karaciğer hasarını artırabilir ancak Hepatit B ve C gibi enfeksiyonlar enfekte kan ve vücut sıvıları yoluyla bulaşır.
"Kendimi iyi hissediyorsam hepatit olamam"
Kişi kendini sağlıklı hissetse bile karaciğerde ilerleyen hasar olabilir. Özellikle risk grubunda yer alanların şikâyet beklemeden tarama testlerini yaptırmaları önerilir.
"Hepatit sadece yetişkinleri ilgilendirir"
Hepatit her yaşta görülebilir; çocuklar ve bebekler de risk altındadır. Doğum sonrası uygulanan Hepatit B aşısı, yaşam boyu koruma açısından kritik bir halk sağlığı aracıdır.
"Hepatit B aşısı oldum, tüm hepatit türlerinden korunabilirim"
Aşı koruması virüs türüne özeldir. Hepatit B aşısı yalnızca Hepatit B'ye karşı korur; Hepatit A için ayrı bir aşı vardır ve Hepatit C için halen koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.
"Hepatit C’nin tedavisi yoktur"
Günümüzde Hepatit C birçok hasta için tedavi edilebilmektedir. Erken tanı alan hastalar, uygun ilaçlarla virüsten kurtulabilmektedir.
"Hepatit tanısı almak mutlaka siroz olunacağı anlamına gelir"
Hepatit tanısı, otomatik olarak siroza yol açmaz. Düzenli takip, uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri hastalığın ilerlemesini engelleyebilir; erken tanı geleceği etkileyen en önemli faktördür.
"Hepatit günlük yaşamda kolayca bulaşır"
Günlük sosyal temas (tokalaşma, sarılma, aynı ortamı paylaşma) viral hepatit bulaşmasına neden olmaz. Bulaşma yolları hepatit türüne göre değişir; bu yanlış inanışlar gereksiz önyargılara yol açmaktadır.
"Karaciğer ağrımıyorsa sağlıklıdır"
Karaciğer hastalıkları uzun süre ağrı oluşturmayabilir. Ağrı olmaması karaciğerin sağlam olduğu anlamına gelmez; rutin kan testleri ve kontroller erken tanıda belirleyicidir.
"Hepatitten korunmak mümkün değildir"
Korunma yolları vardır: Hepatit B aşısı etkili bir korunma yöntemidir. Ayrıca steril olmayan tıbbi ve kozmetik işlemlerden kaçınmak, güvenli sağlık uygulamalarına dikkat etmek ve risk grubundaki kişilerin düzenli taramalarını yaptırması önemlidir.
tarama ve erken tanının önemi:
Karaciğer hastalıklarının birçok formu ancak ileri evrelerde belirti verdiğinden, yalnızca şikâyet oluşmasını beklemek doğru yaklaşım değildir. Aile öyküsü bulunanlar, sağlık çalışanları, kan veya kan ürünleriyle temas riski taşıyanlar ve diğer risk gruplarının düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemesi gerekiyor.
Prof. Dr. Aslı Çiftcibaşı Örmeci'nin vurguladığı gibi; erken tanı, düzenli takip ve doğru tedavi kombinasyonu hepatitlerin yol açtığı ağır sonuçları önemli ölçüde azaltıyor. Toplumda doğru bilgiye erişim ve farkındalığın artırılması hem bireysel hem de kamu sağlığı için hayati bir adım oluşturmaktadır.
PROF. DR. ASLI ÇİFTCİBAŞI ÖRMECİ
