Antalya'da domates piyasasında istikrar için üretim planlaması öne çıkıyor
Antalya yaş sebze ve meyve piyasasında yılbaşından bu yana domates fiyatlarında dikkat çeken bir seyrin yaşandığını belirten sektör temsilcileri, fiyat istikrarı sağlanabilmesi için üretim ve tüketim dengesinin daha sağlıklı kurulması gerektiğini ifade ediyor.
Fiyat dalgalanmasının kaynağı: Yıl bazlı planlama eksikliği
Antalya Toptancı Hal Yaş Sebze ve Meyve Komisyoncular Derneği Başkanı Nevzat Akcan, bu yıl domateste arzın düşük olduğunu ve ocak ayından sonra fiyatların yüksek bantta seyrettiğini söyledi. Akcan, "Bu yıl domates yılbaşından sonra iyi para etti. Genelde 80-100 TL bandında istikrarlı bir şekilde gitti. Yerli üreticiyi 12 ay üretimden düşürmememiz lazım" ifadelerini kullandı.
Akcan, geçen yıl üreticilerin domateste beklediği geliri elde edememesinin sonraki ekim tercihlerini etkilediğini, bunun da yıl içinde üretimin belirli aylara yığılmasına yol açtığını belirtti. Bu durumun sonuçlarından biri, üreticinin geçmişte karlı olduğu aya odaklanması ve yıllık bazda arz-talep dengesinin kurulamaması: "Yıl bazında 12 ay boyunca kaç ton, hangi şehirde, hangi bölgede ne kadar üretim var, ne kadar tüketim var, bu dengeyi sağlayamıyoruz."
Ürün kaybı ve diğer sebzelerin fiyat bantları
Antalya Büyükşehir Belediyesi'nden alınan istatistiki bilgiler ışığında, Akcan ürün kaybının yüksek olduğuna dikkat çekti: "Geçtiğimiz günlerde Antalya Büyükşehir Belediyesi’nden istatistiki bilgiler aldım, yüzde 45 ürün kaybı var. Yüzde 45 çok ciddi bir rakam." Akcan, ürün az olunca fiyatların yükseldiğini vurguladı.
Domates dışındaki sebzelerin fiyatlarının daha düşük bantlarda seyrettiğini belirten Akcan, "Domates hariç diğer ürünler 15-30 TL bandında. Biber, patlıcan, kabak hepsinin fiyatı birbirine yakın." dedi ve üretici gelirlerinin korunmasının önemine işaret etti.
Akcan ayrıca, yerli üreticinin desteklenmesi ve üretimin 12 aya yayılmasının tüketicinin erişimini güvence altına alacağını savundu: "Sebze ve meyve fiyatlarının enflasyon sepetinden kesinlikle çıkarılmasını istiyoruz. Yerli üreticimize sahip çıkmamız lazım. İthalat çözüm değil."
Genç üreticinin perspektifi: Maliyetler ve riskler
Aile mesleğini sürdüren 22 yaşındaki Baha Karacula (Akdeniz Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Bölümü öğrencisi), tarımsal üretimde maliyetlerin ve risklerin yüksek olduğuna dikkat çekti. Karacula, doğal afetler ve maliyet artışlarının üreticiyi zorladığını belirterek şunları söyledi: "Bu mesleğin risk oranı çok yüksek. Herhangi bir doğal afette bütün senenin mahsulü yerle bir olabilir." Bu nedenle geleceğini tarımda bağlamak istemediğini, sigortacılık alanında kariyer planladığını ifade etti.
Karacula, girdilerdeki artışın üretimi zorlaştırdığını vurguladı: "Tarım ilacı, gübre, mazot ve döviz kuruna bağlı maliyetler üretimi zorlaştırıyor." Ayrıca yalnızca kokteyl domates ürettiklerini ve ürünün maliyeti ile satış fiyatının birbirine yakın olduğunu belirterek, "Kilosunu muhtemelen 50 TL civarı satarız, maliyeti de tahminim 50 lira" dedi.
Sonuç: Planlama ve üreticinin korunması öncelik
Görüşler, domateste ve benzeri ürünlerde fiyat istikrarı sağlanmasının temel koşulunun yıl bazlı üretim planlaması ve üreticinin desteklenmesi olduğunu işaret ediyor. Geçmiş yılın düşük fiyatlarının ekim tercihlerini değiştirmesi, arz boşluklarına ve fiyat dalgalanmalarına yol açarken, yüksek ürün kayıpları ve artan girdi maliyetleri üretim sürdürülebilirliğini tehdit ediyor. Sektör temsilcilerinin vurgusu, yerli üretimin korunarak 12 ay üretimin sağlanması gerektiği yönünde yoğunlaşıyor.
Domateste üretim planlaması fiyat dengesinin anahtarı
