Doğu Karadeniz'de istilacı böcek alarmı:
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi (RTEÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Akıner, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde son aylarda popülasyonu hızla artan zararlılar konusunda uyarılarda bulundu. Bölgenin hassas biyolojik yapısına vurgu yapan Akıner, yıllardır tarımı etkileyen vampir kelebek ve kahverengi kokarca gibi istilacı türlerin ardından Amerikan beyaz kelebeği popülasyonunda belirgin bir yükseliş gözlemlendiğini aktardı.
Halktan gelen görsel ve yazılı ihbarlarda dut ağaçlarının yapraklarının tamamen kuruduğu, zararlının etraftaki diğer ağaçlara da yöneldiği bildiriliyor. Akıner, bu gelişmenin toplumda endişe yarattığını, insanların bu yeni artışı daha önce karşılaşılan büyük zararlılarla ilişkilendirdiğini belirtti.
Bölgede geçmiş istilalar ve yol açtıkları etkiler:
Akıner, Doğu Karadeniz'in 2010'lu yıllardan itibaren çeşitli istilacı türlerin baskısı altında olduğunu ifade etti. Buna göre vampir kelebek uzun süre yüksek popülasyon gösterdikten sonra azalma işaretleri vermiş, ancak son iki yılda yeniden yükseliş eğilimine girmiştir. Diğer yandan, 2017-2018 döneminden başlayarak Artvin hattından yayılan kahverengi kokarca ülke geneline yayılma eğilimi göstererek özellikle fındık alanlarında ciddi verim kayıplarına yol açmıştır.
Akıner, sosyal medyada ve yerel basında görülen endişelerin haklı alanları olduğunu fakat herkesin panik yapmasına gerek olmadığını da vurguladı. Buna paralel olarak bölgede sıkça görülen ve kızılağaç yapraklarını yiyen kızılağaç tırtılı türünün yıllardır var olduğunu ve genellikle ciddi hasar oluşturmadığını hatırlattı.
Mücadele yöntemleri ve halkın dikkat etmesi gerekenler:
Amerikan beyaz kelebeğiyle mücadelede en etkili yöntemin, larvaların barındığı kese oluştuğu anda bu keselerin kesilerek imha edilmesi olduğu belirtildi. Akıner, bu uygulamanın önemini şu gerekçeyle açıkladı: kese dağıldığında kimyasal mücadele zorunlu hale geliyor ve özellikle bazı tarım alanlarında kimyasal kullanımının yasak olması bu metodu öne çıkarıyor. Örneğin çay tarımında kimyasal kullanımı yasak olduğundan mekanik müdahale öne çıkıyor.
Akıner, Tarım Bakanlığı'nın ilgili rehber ve uyarı sayfalarında uygulanması gereken yöntemlerle ilgili veri setlerinin bulunduğunu hatırlatarak halkın bu kaynakları takip etmesini önerdi. Ayrıca doğal ürün pazarının artmasıyla birlikte uygunsuz kimyasal kullanımını onaylamadığını ve kullanılan kimyasalların çevreye ve insan sağlığına geri dönme riski taşıdığını vurguladı.
Kızılağaç tırtılı gibi yerleşik türlerin varlığına karşın Amerikan beyaz kelebeği örneğinde görülen anormal artışların, canlılarda görülen periyodisite ile açıklanabileceği bildirildi. Akıner, belirli zaman dilimlerinde popülasyonların maksimum seviyeye ulaşabildiğini, ardından gerilemeye başladığını, bunun iklimle ilişkilendirilebileceğini söyledi. Küresel iklim değişikliğinin üreme dönemlerini uzatarak bir yıl içinde oluşan kuşak sayısını artırabildiği ve bunun da popülasyon patlamalarına yol açabileceği ifade edildi.
Özetle, Doğu Karadeniz'deki hızlı artış geçici bir döngünün parçası olabileceği gibi, erken tespit ve doğru mekanik müdahalelerle sınırlanması mümkün. Bölge halkının Tarım Bakanlığı rehberlerini izlemesi, ağaçlardaki kese formasyonlarını zamanında kesip imha etmesi ve kimyasal kullanımına temkinli yaklaşması uzmanlar tarafından tavsiye ediliyor.
AMERİKAN BEYAZ KELEBEĞİ
