Doç. Dr. Sefer Darıcı: Dijital cesaret sosyal medyada ifade alanı ve risk oluşturuyor
Sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte bireylerin iletişim biçimleri değişti. Fiziki ortamda sergilenmeyecek tutum ve söylemlerin çevrim içi platformlarda daha rahat ifade edilebilmesine verilen "dijital cesaret" kavramı, hem yeni ifade olanakları hem de yeni riskler doğuruyor.
Dijital çevre ve sosyal normlar
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (SCÜ) İletişim Fakültesi Yeni Medya Bölüm Başkanı Doç. Dr. Sefer Darıcı, dijital ortamlarda bireylerin karşılarında fiziksel bir muhatap görmedikleri için sosyal normlara daha az bağlı hissettiğini belirtiyor. Darıcı'nın değerlendirmesi şu sözlerle özetlenebilir:
"Dijital ortamda bireyler, karşılarında fiziksel bir muhatap görmedikleri için sosyal normlara daha az bağlı hissedebiliyor. Bu durum, kişilerin normal şartlarda söylemeyecekleri ifadeleri rahatlıkla dile getirmelerine neden olabiliyor."
Davranışların dönüşümü: Anlık tepkiler ve sınırların aşılması
Doç. Dr. Darıcı, dijital cesaretin özellikle sosyal hayatın fiziksel normlarına göre hareket eden bireylerde farklı bir evrim gösterdiğini belirtiyor. Kendisinin ifadesiyle:
"Dijital cesaretin özellikle insanların sosyal hayat içerisinde fiziki ortamlarda normalde sosyal normlara, etrafındaki çevreye çok daha fazla dikkat ettiklerini görüyoruz. ... Ancak dijital cesarette bu durum çok daha farklı bir noktaya evirilebiliyor. Kişilerin karşısında herhangi bir insanı görmüyor olması ve sosyal ağ itibariyle o anki durumu tahayyül edemiyor olması bir noktada çok daha fazla aslında yapmayacağı şeyleri, söylemeyeceği şeyleri paylaşmasına sebep olabiliyor. Anlık tepkisel olarak hareket edebiliyor."
Olumlu ve olumsuz boyutlar
Darici, dijital cesaretin iki yönüne dikkat çekiyor: Bir yandan çevrim içi platformlar, sosyal normlar nedeniyle sesleri kısılmış kişilere görünürlük ve ifade alanı sağlıyor; diğer yandan ise kullanıcıların normalde söylemeyecekleri içerikleri paylaşmalarına yol açabiliyor. Darıcı bu durumu şöyle özetliyor:
"Olumlu noktaları özellikle çeşitli insanların kalabalık ortamlarda veya sosyal normlar gereği seslerinin çok da baskın olduğu, çok daha bastırılmış olduğu durumlarda seslerini duyurabilmeleri açısından faydası söz konusudur. ... Olumsuz noktasında ise aslında çok daha aslında hiç söylemeyecekleri şeyleri, yapmayacakları şeyleri bu cesaretle birlikte söyleyebildiklerine de şahit oluyoruz."
Farkındalık vurgusu
Doç. Dr. Darıcı, kullanıcıların paylaşımlarının geniş bir kitleye ulaştığını ve bunun sorumluluğunu göz önünde bulundurmaları gerektiğini belirtiyor. Farkında olmak gerektiğini vurgulayarak, çevrim içi etkileşimlerin sosyal sonuçlarının unutulmaması gerektiğini söylüyor.
Bu değerlendirmeler, dijital platformlarda ifade özgürlüğü ile sorumluluk arasındaki dengenin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
DOÇ. DR. SEFER DARICI, İNSANLARIN NORMAL YAŞANTISINDA SÖYLEMEYECEĞİ SÖZLERİ ÇEVRİM İÇİ PLATFORMLARDA RAHATLIKLA DİLE GETİREBİLDİĞİ VE BUNUN HEM OLUMLU HEM DE OLUMSUZ SONUÇLAR DOĞURABİLDİĞİ BELİRTTİ.
