Diyarbakır'da mandacılık devlet destekleriyle büyüyor
Diyarbakır, 21 bin 500 manda sayısıyla Türkiye'de ikinci sırada yer alıyor. Kentteki mandacılık, küçükbaş ve büyükbaş hayvancılığın yanı sıra, devlet destekleri ve üretim dinamikleriyle giderek kent simgesi haline geliyor. Samsun’un birinci sırada olduğu istatistikler içinde Diyarbakır’daki artış, üreticilerin çabası ve verilen teşviklerle ilişkilendiriliyor.
Mandanın üretim ve ekonomik avantajları
Manda, yerel yetiştiriciler tarafından dirençli ve düşük girdi maliyetine sahip bir tür olarak öne çıkıyor. Yarı evcil olarak tanımlanan manda, hastalıklara karşı dayanıklılığı ve doğal beslenme sonucu sağlanan süt, yoğurt ve peynir ürünleriyle talep görüyor. Ayrıca mandanın sütü yüksek yağ ve kaymak içeriği ile dikkat çekerken, etinin de yüksek protein ve kalsiyum içeriği üreticiler tarafından vurgulanıyor.
Desteklerin rolü ve üretici talepleri
Diyarbakır Damızlık Manda Yetiştiricileri Birliği Başkanı Recep Birtane, ilin manda varlığı bakımından Türkiye'de ikinci sırada olduğunu belirterek bu durumun üreticilerin emeğinin bir yansıması olduğunu söyledi. Birtane, mandacılığın kentin simgesi haline geldiğini vurgulayarak desteklerin önemine dikkat çekti. Özellikle Tarım ve Orman Bakanlığı destekleri ve bankaların sunduğu sübvanse krediler sektörün gelişmesine katkı sağlıyor.
Birtane, yetiştiricilerin talepleri arasında anaç manda desteğinin yeniden getirilmesi ve bankaların uyguladığı sübvansiyonlu kredilerin faizlerinin düşürülmesinin bulunduğunu; bunun sektörün başarısına önemli katkı sağlayacağını ifade etti.
Yetiştiricilerin deneyimleri ve uygulamalar
Manda yetiştiricilerinden Oya İyibaş, işi aileden devraldığını ve mandanın nazlı ancak verimli bir hayvan olduğunu anlattı. İyibaş, mandaların doğal ortamda çeşitli otları tüketerek iyi verim verdiğini, sütlerinin yağlı ve kaymağı yoğun olduğunu belirtti. Damızlık dışı hayvanların kesilerek tüketilmesinin de geleneksel beslenmede önemli bir yer tuttuğunu söyledi ve desteklerin yetiştiricilerin yükünü hafiflettiğini vurguladı.
İhsan Aslan, manda ıslah projesi kapsamında günlük ve haftalık kayıt tuttuklarını, birliğin kayıtlarıyla süt verimi ve kilo artışlarının bilimsel olarak takip edildiğini aktardı. Islah çalışmaları sayesinde daha kaliteli üretim sağlandığını, bankaların verdiği düşük faizli sübvansiyonların üreticileri rahatlattığını belirtti. Ayrıca çoban bulma güçlüğü ve sigorta ile maaş desteği beklentilerinin sektöre yönelmeyi kolaylaştıracağını söyledi.
Bedia Aslan ise manda yetiştiriciliğinin hem zahmetli hem de tatmin edici olduğunu; kadınların sağım ve ürün işleme süreçlerinde rol aldığını belirtti. Aslan, sigorta ve benzeri desteklerin yaygınlaşması hâlinde daha fazla kişinin mandacılığa yönelebileceğini ifade etti.
Genel değerlendirme
Yerel üreticilerin deneyimleri ve uygulanan devlet destekleri, Diyarbakır’da mandacılığın hem ekonomik hem de kültürel açıdan önem kazanmasını sağlıyor. Üreticilerin talepleri arasında yer alan destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve ıslah projelerinin yaygınlaştırılması, sektörde sürdürülebilir büyüme açısından belirleyici görünüyor.
Devlet destekleriyle Diyarbakır'da manda sayısı 21 bin 500'e ulaştı
