Konya kırsalında kuşaktan kuşağa aktarılan üretim
Konya'nın kırsal mahallelerinde asırlardır süregelen koyun yetiştiriciliği, bölge kadınlarının emeğiyle ekonomik bir faaliyete dönüşüyor. Gece boyunca dağda otlayan koyunlar sabah erken saatlerde köye getiriliyor, ardından sütler kadınlar tarafından elle sağılıyor. Üretimin her aşaması —sağımdan salamuraya kadar— yerel ailelerin günlük rutininin bir parçası haline gelmiş durumda.
Günlük rutin ve üretim süreci:
Sağım işine günün ilk saatlerinde başlanıyor ve tüm aşamalar titizlikle yürütülüyor. Sağılan sütler süzüldükten sonra bekletilmeden mayalanıyor; geleneksel yöntemlerle hazırlanan peynirler keselenip tuzlanarak salamura haline getiriliyor. 55 yaşındaki Şerife Toklu, yaklaşık 27-28 senedir bu işi yaptıklarını belirterek, "Sağım yapıyoruz, süzüyoruz, peyniri mayalıyoruz, keseliyoruz, keseden çıkarıyoruz, tuzluyoruz" diye özetliyor. Toklu, makine kullanımının ardından da elle sağdıklarını söyleyerek, "Makine sağlıklı yapmıyor, biz de sağım yapıyoruz" ifadesini kullanıyor.
Üretim süresi, miktar ve pazar ilişkileri:
Toklu çiftliğinde üretim 6 Mayıs'ta başlayıp ağustos ortasında sona eriyor; sağım sezonu yaklaşık 6 ay sürüyor. Günlük üretim, kuzuların süt emmesinin etkisiyle değişiyor ve bazen günlük 10-15 kilo kadar peynir elde ediliyor. Köyde peynirin kilogramı 600 liradan satışa sunuluyor. Üretim siparişe göre düzenleniyor; sabit bir müşteri ağına göre günlük taleplere yanıt veriliyor.
Lezzetin kaynağı ve aile emeği:
Üretimde lezzetin korunması da öncelikler arasında. Annesine ve eşine yardım eden Emre Toklu, hayvanların yemle beslenmesinin sütün tadını etkilediğini vurguluyor: "Yem verdiğin hayvanın sütünün lezzeti olmaz, peynirin de tadı olmaz." Kardeşlerinin koyunları yaylaya götürüp sabaha kadar otlatması sayesinde sütün farklı bir lezzet kazandığını anlatıyor. Aile üyeleri birlikte çalışarak hem üretimi sürdürüyor hem de siparişleri karşılıyorlar.
Bu geleneksel üretim biçimi, bölge kadınlarının el emeğini ekonomik değere dönüştürürken, doğal ve yöresel lezzet arayan tüketicilere doğrudan ulaşan bir pazar oluşturuyor. Üretimin tamamı yerel yöntemlerle yapıldığı için hem üretim süreci hem de ortaya çıkan ürünler bölge kültürünün canlı birer örneği olarak öne çıkıyor.
Dağdan gelen koyunlardan elle sağılan süt, kadınların emeğiyle geçim kaynağına dönüşüyor
