Cumalıkızık için kapsamlı değerlendirme toplantısı gerçekleştirildi
Bursa’da Cumalıkızık’ın UNESCO Dünya Mirası kimliğinin korunması, sürdürülebilir yönetim anlayışının güçlendirilmesi ve mirasın geleceğe taşınmasına yönelik kapsamlı bir değerlendirme toplantısı Tayyare Kültür Merkezi’nde düzenlendi. Toplantı, Bursa UNESCO Derneği Cumalıkızık Çalışma Gurubu tarafından organize edildi.
Katılımcılar ve gündem
Toplantıya yerel yöneticiler, akademisyenler, Bursa alan başkanı ve ekibi, sivil toplum kuruluşları, köy temsilcileri ve koruma uzmanları katıldı. Gündemde tarihi dokunun korunması, restorasyon süreçleri, artan ziyaretçi yoğunluğunun oluşturduğu baskılar, yangın ve afet riskleri, altyapı ihtiyaçları ile yerel halkın sürece aktif katılımı vardı.
Ziyaretçi yoğunluğu ve yönetim sorunları
Toplantıda, geçen yıl bir günde yaklaşık 34 bin kişinin Cumalıkızık’ı ziyaret ettiği belirtilerek bu yoğunluğun stad kalabalıklarıyla kıyaslanabileceği vurgulandı. Uzmanlar, kontrolsüz yoğunluğun tarihi doku üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu belirterek sürdürülebilir turizm politikaları geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Sağlık altyapısının yetersiz olduğu, acil tahliye planlarının eksik bulunduğu, güvenlik ve yönlendirme sistemlerinin yetersiz kaldığı ve ziyaretçi yönetiminin profesyonel bir yaklaşımla ele alınmadığı toplantıda öne çıkan noktalardı.
Yapı stoğu ve restorasyon tablo
Yapılan güncel tespitlere göre köyde toplam 259 ev bulunuyor; bunların 168’i tarihî yapı niteliğinde, 76’sı betonarme, 21’i tamamen yıkılmış, 17’si harabe38 yapı oturulamaz durumda.
Kamu ve STK yapılarının neredeyse tamamı restore edilmişken, köy halkına ait tarihî evlerin yaklaşık %78’i hâlâ restore edilmemiş. Köy halkının kendi imkanlarıyla restore ettiği ev sayısı 19 olarak açıklandı. Toplam 113 ev restorasyon bekliyor; harabe durumdakilerle birlikte yaklaşık 151 yapının müdahale gerektirdiği belirtildi.
Katılımcılar, tarihî evlerin yaklaşık %70’inde usulüne uygun olmayan müdahaleler tespit edildiğini ancak bunun yalnızca köylünün bilinçsizliğiyle açıklanamayacağını; restorasyon desteğinin sınırlı kaldığını ve koruma yükünün köylü üzerinde kaldığı eleştirisini paylaştı.
Öncelikler ve altyapı talepleri
Toplantıda, yoğun ziyaretçi baskısı ve otopark ihtiyacı sürerken yeni piknik alanı yapılmasının yanlış önceliklendirme olduğu eleştirildi. Katılımcılar, UNESCO alanı çevresinde turistik yükü artıracak projeler yerine altyapı ve koruma önceliği olması gerektiğini vurguladı.
Üyeler, kontrollü ziyaretçi sistemi, rezervasyon ve zaman planlaması, kapasite yönetimi ve yönlendirilmiş turizm modeli gibi önlemler önerdi. UNESCO uzmanlarının daha önceki uyarısı hatırlatılarak “Sınırsız turist kabul edilemez” mesajı yeniden gündeme getirildi.
Köy ekonomisi, üretim kapasitesi ve kültürel koruma
Konuşmalarda “Bir günde 50 bin kişiye hediyelik eşya üretebilecek bir köy değiliz” ifadesiyle mevcut turizm baskısının köyün üretim ve yaşam kapasitesiyle uyuşmadığı vurgulandı. Köy ekonomisinin ve hizmet kapasitesinin ziyaretçi yoğunluğuna göre yeniden planlanması gerektiği belirtildi.
Ayrıca toplantıda geleneksel üretim kültürünün, kadın emeğinin ve kırsal yaşam kimliğinin korunmasının UNESCO sürecinin temel parçalarından olduğu üzerinde duruldu. Boş duran kamu yapılarının kadın üretim merkezi, sağlık destek noktası ve ziyaretçi ağırlama alanı olarak değerlendirilmesi önerildi.
Uluslararası iş birlikleri ve gelecek adımlar
Toplantıda Safranbolu ve Avrupa’daki örnek miras alanlarıyla iş birliği geliştirilmesi, uluslararası uzmanlarla ortak çalışmalar yapılması, İngilizce tanıtım materyalleri hazırlanması ve Cumalıkızık’a özel belgesel projeleri oluşturulması önerileri paylaşıldı. Amaç, örneklerden öğrenerek Cumalıkızık’a uygun modeller geliştirmek olarak belirtildi.
Uyarılar ve ortak akıl çağrısı
Toplantıdaki önemli uyarılardan biri, Cumalıkızık’ın içeriden değil dışarıdan gelen baskıyla yok olabileceği yönündeydi. Bursa’nın aşırı büyümesi, kent baskısı, çevre yapılaşmalarının artması, rant baskısı ve tarım alanlarının kaybı başlıca kaygılar arasında sayıldı.
Sonuç bildirgesinde katılımcılar, Cumalıkızık’ın geleceğinin kurumlar, uzmanlar ve köy halkının ortak aklı ile sürdürülebilir şekilde korunabileceği görüşünde birleşti. Şeffaf iletişim, katılımcı yönetim ve önceliklerin korunma- altyapı ekseninde yeniden belirlenmesi yönünde çalışmaların süreceği duyuruldu. Toplantıya damga vuran mesajlardan biri: “Bu mesele siyaset üstüdür. Amaç çocuklara doğru korunmuş bir miras bırakmaktır.”
BURSA'DA CUMALIKIZIK’IN UNESCO DÜNYA MİRASI KİMLİĞİNİN KORUNMASI, SÜRDÜRÜLEBİLİR YÖNETİM ANLAYIŞININ GÜÇLENDİRİLMESİ VE GELECEĞE TAŞINMASINA YÖNELİK KAPSAMLI BİR DEĞERLENDİRME TOPLANTISI TAYYARE KÜLTÜR MERKEZİ’NDE DÜZENLENDİ.
