Çorum’da Türk-İslam dönemi kitabe ve mezar taşları envantere kaydediliyor
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Çalışması kapsamında Çorum’da saha çalışmaları başladı. Çalışmayı Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Oktay Gündoğdu yönetiminde görev yapan 9 kişilik uzman ekip yürütüyor.
Proje ve saha çalışması
Çalışmanın ilk etap faaliyetleri, öncelikle Hıdırlık ve Ulu Mezarlık mevkiinde yürütüldü. Ekipler mezar taşları ve kitabeler üzerindeki Osmanlıca ve Arapça metinleri okunuyor, taşlar fotoğraflanıyor, ölçülüyor ve GPS ile koordinatlandırılıyor. Elde edilen veriler bakanlığın oluşturduğu alt yazılıma entegre edilerek ulusal envantere kaydedilecek.
Okuma, belgeleme ve hedefler
Çalışmanın yaklaşık 2 yıl sürmesi ve bu sürede ortalama 2 bin ile 3 bin arasında kitabenin okunup dijital ortama aktarılmasının öngörüldüğü bildirildi. Ekiplerin ruhsatlandırma ve ilerleyen dönemlerde yapılacak ek çalışmalarla genişletilmesi planlanıyor. Proje kent merkezi ile birlikte ilçe ve köy mezarlıklarını kapsayacak şekilde sistematik olarak devam edecek.
Mezar taşlarının sunduğu bilgiler
Gündoğdu, mezar taşlarının geçmiş toplumların sosyal hayatı, inanç dünyası ve sanat düzeyi hakkında birincil kaynak oluşturduğunu vurguluyor. Mezar taşlarındaki başlık, serlevha, kimlik bilgileri, dua metinleri ve kartuş bölümündeki veladet ile vefat tarihleri sıralanarak kişinin kimliği ve statüsü hakkında bilgiler veriyor. Çalışmada ayrıca taşların üzerindeki bitkisel tasarımlar ve kabartmalar da kayıt altına alınıyor.
Başlık ve semboller üzerinden okuma
Mezar taşlarındaki şekil ve işlemeler cinsiyet ve meslek hakkında ipuçları veriyor. Gündoğdu’ya göre başlıkta bulunan bir buket genellikle kadını, fes, sarık, kavuk gibi başlıklar ise devlet ricali veya ulema sınıfına mensup kişileri işaret ediyor. İlk bölümde Allah’ın bakiliği ve ebediliği vurgulanır; ardından kimlik bilgileri, meslek ve unvanlar, duasal ifadeler ve son olarak doğum ve ölüm tarihleri yer alıyor.
Proje tamamlandığında bakanlık tarafından veriler ülke çapında erişime açılacak; böylece vatandaşlar ecdattan miras kalan bu metinleri okuyabilecek, anlayabilecek ve günümüz Türkçesiyle değerlendirebilecekler.
HIDIRLIK MEZARLIĞINDA BULUNAN MEZARLIK ALANLARDA OKUMA ÇALIŞMA YAPILMASI
