Çolpon-Ata'da stratejik yakınlaşma: Orta Asya ile Azerbaycan ortak gündemde
Kırgızistan’ın Çolpon-Ata kentinde Orta Asya ülkeleri cumhurbaşkanları ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in katılımıyla gerçekleştirilen Gayriresmi İstişare Toplantısı bölgesel işbirliğini ve ortak projeleri merkezine aldı. Toplantıya Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov başkanlık etti; Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhammedov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ile İlham Aliyev hazır bulundu.
caparov'un öncelikleri ve altyapı vurgusu:
Toplantının açılış konuşmasını yapan Caparov, son dönemlerde Orta Asya ülkeleri arasındaki işbirliğinin "niteliksel olarak yeni içerik kazandığını" belirtti ve sınır meselelerinde sağlanan mutabakatların tarihi önemine dikkat çekti. Caparov, ayrıca şunları söyledi: "Devlet sınırları konusunda tarihi öneme sahip mutabakatlar sağlandı. Bölgesel işbirliğinin önemli sonuçlarından biri de ülkelerimizin uluslararası camiadaki karşılıklı desteği oldu. Kırgızistan’ın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2027-2028 dönemi daimi olmayan üyeliğine seçilmesine verdiğiniz destekleriniz için minnettarım. Bu önemli uluslararası platformdaki faaliyetinde Kırgızistan, bölgenin ortak çıkarlarını savunacaktır."
Caparov, ulaştırma bağlantılarının geliştirilmesini ortak çalışmaların temel alanlarından biri olarak tanımladı. Konuşmasında Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projesi ve Kambar-Ata 1 hidroelektrik santrali inşaatı gibi büyük projeleri örnek gösterdi; enerji tedarikinde karşılıklı mutabakatların sağlanmasından memnuniyet duyduğunu vurguladı. Turizmde ortak turist vizesi uygulaması önerisini de dile getirerek dışişleri bakanlıkları arası koordinasyon çağrısı yaptı.
aliyev'in entegrasyon ve temas değerlendirmesi:
Aliyev, Orta Asya ile ilişkilerin Azerbaycan dış politikasının önceliklerinden biri olduğunu belirterek ziyaretlerin yoğunluğuna dikkat çekti: "Karşılık ziyaretlerin dinamiğine bakacak olursak, 2023 yılından bugüne kadar 3,5 yıl içinde kardeş Orta Asya ülkelerini toplam 16 kez ziyaret ettim, mevkidaşlarım ise Azerbaycan’a 23 kez ziyaret gerçekleştirdi. Bu istatistik, ilişkilerin yakınlığını günümüzde Orta Asya ile Azerbaycan’ın tek jeopolitik ve jeoekonomik bölgeye dönüştüğünü gösteriyor."
Aliyev, daha önce konuk ülke statüsünde yer aldığı istişare toplantısına "tam yetkili üye" olarak ilk kez katıldığını belirtti ve Özbekistan’da alınan karara teşekkür etti; Azerbaycan’ın formata aktif katkı sunacağını kaydetti.
bölgesel katkılar ve liderlerin önerileri:
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, Azerbaycan’ın tam üyeliğinin toplantı formatında yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu vurguladı ve "Ortak çabalar sayesinde siyasi diyalogun daha da derinleştirilmesi, yatırım, enerji, sanayi, ulaştırma ve lojistik alanlarında işbirliğinin geliştirilmesi için şartlar oluşturuluyor" değerlendirmesinde bulundu. Tokayev, bölge içi ticaretin artışı ve yatırım projelerinin önemine de dikkat çekti.
Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, enerji güvenliğinin sürdürülebilir kalkınma açısından kilit olduğunu belirterek, bölge ülkelerinin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak "bölgede büyük ölçekli bir petrol rafinerisinin inşası" fikrini somut öneri olarak sundu. Rahman, enerji, sanayi, dijitalleşme ve gıda güvenliğinin sürekli ilgi gerektirdiğini vurguladı.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, sürdürülebilir bölgesel işbirliği yapısının oluşturulması gerektiğini belirtti ve devletler arası örgütler ile "Orta Asya plus" formatları kapsamında koordinasyonun güçlendirilmesini önerdi. Mirziyoyev, ticari-ekonomik ve ulaştırma bağlantılarının, sanayi ve teknoloji zincirlerinin, ortak dijital servislerin ve yatırım platformlarının artırılmasını savundu ve "Orta Asya, büyük veri alanında eğitim, bilim ve inovasyonun rekabetçi merkezi olmalı" ifadesini kullandı. Ayrıca bu yaz yaşanan anormal sıcaklıkların iklim risklerine dikkati çekti ve ortak adaptasyon gerekliliğini vurguladı.
Toplantı sonunda liderler tarafından Çolpon-Ata Deklarasyonu kabul edildi; deklarasyonun içeriği bölgesel işbirliğinin derinleştirilmesi, altyapı projelerinin ilerletilmesi ve ortak politikaların geliştirilmesine odaklanıyor. Genel çerçevede toplantı, Orta Asya ülkeleri ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin kurumsallaşması ve pratik işbirliklerinin genişlemesi yönünde adımların atıldığı bir platform işlevi gördü.
ORTA ASYA ÜLKELERİ CUMHURBAŞKANLARI İLE AZERBAYCAN CUMHURBAŞKANI İLHAM ALİYEV'İN KATILIMIYLA GAYRİRESMİ İSTİŞARE TOPLANTISI DÜZENLENDİ.
