Doç. Dr. Hatice Mine Çakmak uyardı
8 Kasım Lösemili Çocuklar Haftası kapsamında açıklama yapan Doç. Dr. Hatice Mine Çakmak, çocukluk çağı lösemilerinde erken tanı ve tedavi sürdürüldüğünde başarı oranlarının belirgin şekilde arttığını bildirdi. Çakmak, löseminin kemik iliğinde kan hücrelerini üreten hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu geliştiğini ve bunun zamanla sağlıklı alyuvar, akyuvar ve trombositlerin yerini alarak vücudun temel işlevlerini bozduğunu ifade etti.
Belirtiler ve hangi durumlarda hekime başvurulmalı:
Çakmak, lösemi şüphesinde dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında geçmeyen halsizlik, solukluk, nefes darlığı, tekrarlayan ateş ve enfeksiyonlar, nedensiz morluklar, ciltte küçük kırmızı noktalar, burun ve diş eti kanamaları ile kemik ve eklem ağrılarını saydı. Ayrıca çocuklarda topallama veya yürümek istememe gibi yakınmaların da göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguladı. Bu bulguların her zaman lösemi anlamına gelmediğini, ancak şikayetler uzun sürerse, tekrarlarsa veya birden fazla belirti birlikte görülürse hekime başvurulması gerektiğini söyledi.
Tanı süreçleri ve risk faktörleri:
Tanı sürecinin ilk aşamasında yapılan kan sayımının değerli bilgiler verdiğini belirten Çakmak, şüpheli durumlarda kemik iliğinden örnek alınarak özel incelemeler ve genetik testlerin yapıldığını aktardı. Löseminin kesin nedeninin her zaman bilinmediğini, genetik ve çevresel faktörlerin rol oynayabildiğini; bazı genetik hastalıklar, daha önce alınan kemoterapi veya ışın tedavileri ile benzen gibi kimyasal maruziyetlerin risk faktörleri arasında değerlendirildiğini ifade etti. Çakmak, löseminin genellikle kalıtsal bir hastalık olmadığını ve ailelerin kendilerini suçlamaması gerektiğini özellikle vurguladı.
Tedavi yaklaşımları ve süreleri:
Çocukluk çağı akut lenfoblastik lösemi (ALL) tedavisinin temelinin kemoterapi olduğunu belirten Çakmak, tedavi aşamalarını yoğun tedavi, ara idame, yeniden yoğunlaştırma ve idame olarak sıraladı. İdame tedavisinin çoğunlukla evde veya poliklinik ortamında ağızdan alınan ilaçlar ve belirli aralıklarla verilen damar içi ilaçlarla sürdürüldüğünü; hastalığın merkezi sinir sistemine yerleşmesini önlemek amacıyla bazı ilaçların bel yoluyla da uygulanabildiğini anlattı. Tedavi süresinin kız çocuklarında yaklaşık 2,5 yıl, erkek çocuklarda yaklaşık 3,5 yıl olduğunu belirtti. Hastalığın türüne ve hastanın durumuna göre hedefe yönelik ilaçlar, immünoterapi, ışın tedavisi ve kök hücre nakli gibi yöntemlerin de kullanılabildiğini ekledi.
Tedavinin tamamlanması ve takip:
Çakmak, tedavi sırasında bağışıklık sisteminin zayıflaması nedeniyle enfeksiyon riskinin arttığını, ateş yükselmesi durumunda vakit kaybetmeden tedavi yürütülen sağlık merkezine başvurulması gerektiğini vurguladı. Hastanın kendini iyi hissetmesinin tedaviyi sonlandırmak için yeterli olmadığını belirterek, özellikle idame tedavisinin eksiksiz tamamlanmasının hastalığın tekrarlama riskini azaltmada hayati öneme sahip olduğunu söyledi. Ayrıca tedavi sırasında bitkisel ürün veya besin takviyesi kullanmadan önce mutlaka hekime danışılması gerektiğini hatırlattı.
Çakmak, lösemi tedavisinde son elli yılda önemli bilimsel ilerlemeler kaydedildiğini, 1960’lı yıllarda beş yıllık sağkalım oranının yüzde 10’un altında olduğu çocukluk çağı ALL’de günümüzde beş yıllık yaşam oranının yaklaşık yüzde 90 düzeyine ulaştığını bildirdi. Çocukluk çağı akut miyeloid lösemide (AML) ise bu oranın yüzde 65-75 arasında değiştiğini aktardı. Akut lösemide tanı sonrası iki yılı hastalıksız geçiren çocukların büyük ihtimalle iyileşmiş kabul edildiğini belirten Çakmak, her hastanın klinik özellikleri ve tedaviye yanıtının farklı olduğunu, bu nedenle tedavi sürecinin uzman hekimler tarafından bireysel değerlendirme gerektirdiğini sonlandırdı.
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ VE ÇOCUK HEMATOLOJİ VE ONKOLOJİ BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. HATİCE MİNE ÇAKMAK, ‘2-8 KASIM LÖSEMİLİ ÇOCUKLAR HAFTASI’ DOLAYISIYLA YAPTIĞI AÇIKLAMADA LÖSEMİ HASTALIĞI, BELİRTİLERİ, TANI VE TEDAVİ SÜREÇLERİ HAKKINDA ÖNEMLİ BİLGİLER PAYLAŞTI.
