düzenlemenin kapsamı:
Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin yönetmelik 1 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe giriyor. Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sezercan Bektaş, düzenlemenin 5651 sayılı kanuna eklenen dört maddeyle kurumsallaştığını ve uygulama esaslarının Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından belirlendiğini hatırlattı. Bektaş, düzenlemenin ana çerçevesini özetleyerek hangi yaş gruplarının hangi hizmetleri alabileceğine açıklık getirdi.
Bu yeni düzenlemeye göre 15 yaşın altında olan çocuklara sosyal medya ağ sağlayıcıları hizmet veremeyecek. 15 ile 18 yaş arasındaki kullanıcılar ise ayrıştırılmış ve kısıtlı bir hizmet alacaklar. Ayrıştırılmış hizmet, yetişkin kullanıcılarla etkileşimi sınırlayan, akış sayfası veya genel mesajlaşma olanaklarının kısıtlandığı bir yapıyı içeriyor. Bektaş, yaşın tespiti sürecinin düzenlemede merkezi bir role sahip olduğunu vurguladı.
yaş doğrulama süreci:
Bektaş, yaşın tespitinin e-Devlet aracılığıyla yapılacağını belirtti. Kullanıcılar sosyal medya hesaplarına en az bir kez e-Devlet üzerinden giriş yaparak sistemin yaş bilgilerini otomatik tespit etmesini sağlayacaklar. Eğer e-Devlet kayıtları 15 yaşın altını gösterirse ilgili ağ sağlayıcısı hizmet sunmayacak; 15-18 yaş arası ise daha kısıtlı bir erişimle ayrıştırılmış hizmete yönlendirilecek.
Ayrıca tüm sosyal medya kullanıcılarının bir takvime tabi olduğu bildirildi. Bektaş, 18 yaşın üzerinde olan veya tüm sosyal medya kullanıcılarının 31 Mart 2027 tarihine kadar e-Devlet üzerindeki belirteç aracılığıyla yaş bilgilerini teyit etmek zorunda olduğunu aktardı. Bu tarihe kadar onay işlemi yapılmazsa platformların uygulayacağı prosedürler yönetmelik çerçevesinde şekillenecek.
ebeveynlere düşen görevler:
Doç. Dr. Bektaş, düzenlemenin çocukların üstün yararı gözetilerek hazırlandığını ve ebeveynlere önemli sorumluluklar yüklediğini belirtti. Bektaş, ailelere özellikle şu uyarıda bulundu: e-Devlet şifrelerinizi çocuklarınıza mutlak suretle kullandırmayın. Bu uyarı, yaş bilgilerinin yanlış beyan edilerek düzenlemenin etkisiz hale getirilmesini önlemeye yönelik bir tedbirdir.
Bektaş ailelere çocuklarıyla sosyal medya kullanımı hakkında konuşmalar yapmalarını, platformlarla kurdukları ilişkileri yakından takip etmelerini ve gerektiğinde denetlemelerini önerdi. Ebeveynlerin bilinçli hareket etmesinin düzenlemenin etkinliği açısından hayati olduğu ifade edildi.
platform yükümlülükleri ve dolandırıcılık riski:
Yönetmelik platformlara da yeni yükümlülükler getiriyor. Bektaş, sosyal medya ağ sağlayıcılarının ebeveynleri destekleyen uygulamalar sunmakla yükümlü olduğunu, bu uygulamaların 1 Kasım'dan sonra platformların internet sitelerinde duyurulmasının zorunlu olduğunu söyledi. Bu araçlar, hesap yönetimi, takip edilecek içeriklerin belirlenmesi ve iletişim kısıtları gibi işlevleri kapsayacak.
Bununla birlikte süreç, dolandırıcılar için fırsat oluşturabilir. Bektaş, onay sürecinin yoğunlaşacağı dönemde kötü niyetli kişilerin "e-Devletiniz üzerinden sosyal medyanızı onaylayın" gibi sahte mesajlarla kullanıcıları hedefleyebileceğini belirterek vatandaşları uyardı. Bu tür girişimlere karşı dikkatli olunması, resmi kanalların dışında gelen yönlendirmelere itibar edilmemesi gerektiği vurgulandı.
Sonuç olarak Bektaş, düzenlemenin amaçlarının korunabilmesi için hem ailelerin hem de platformların aktif rol alması gerektiğini; yasal altyapının yaş doğrulama, platform şeffaflığı ve ebeveyn destek araçlarıyla birleşmesi halinde çocukların çevrimiçi güvenliğinde önemli bir adım atılabileceğini ifade etti.
SAKARYA ÜNİVERSİTESİ (SAÜ) HUKUK FAKÜLTESİ ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. SEZERCAN BEKTAŞ
