Araştırmanın kapsamı ve öne çıkan sonuçlar:
TÜİK tarafından yayımlanan "Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2026" çalışması, daha önce 6-15 yaş grubunu kapsayan araştırmanın kapsamını 6-17 yaş grubuna genişletti ve bu yıl ilk kez 11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka ile siber zorbalığa ilişkin göstergeleri inceledi. Araştırma, çocukların bilişim teknolojilerini kullanım alışkanlıkları, internet ve sosyal medya tercihleri, dijital oyun davranışları ve siber zorbalık deneyimlerine dair kapsamlı veriler sunuyor.
İnternet ve telefon kullanımı:
Çalışma, 6-17 yaş grubunda internet kullanım oranının %92,7 olduğunu ortaya koydu. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaşta %86,6, 11-17 yaşta ise %96,9 olarak kaydedildi. Cep telefonu veya akıllı telefon kullanan çocukların oranı %80,1; bu oran 6-10 yaş grubunda %66,2, 11-17 yaş grubunda %89,8.
Telefon kullanıcılarının %97,4ü kendini düzenli kullanıcı olarak tanımlıyor. Kullanım amaçları yaşa göre farklılık gösteriyor: 6-10 yaşta en çok oyun oynama (%73,3), 11-17 yaşta ise internette gezinme (%87,8) öne çıkıyor. Düzenli telefon kullananların %37,8i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini belirtirken, bu oran 6-10 yaşta %17,2, 11-17 yaşta %48.
Sosyal medya, dijital oyunlar ve ekran süresi etkileri:
Sosyal medya kullanım oranı 6-17 yaş grubunda %69,8 olarak ölçüldü; erkeklerde %71,4, kızlarda %68,1. Yaşa göre dağılımda 6-10 yaş %50,2, 11-17 yaş %83,4 düzeyinde. Dijital oyun oynayan çocukların oranı %68,1; erkeklerde %77,4, kızlarda %58,2. Oyun oynayanların %92,7'si düzenli oyuncu. En çok tercih edilen türler macera/aksiyon (%48,1), strateji/taktik (%44,5) ve spor oyunları (%41,6).
Ekran süresinin yaşam etkileri de dikkat çekici: çocukların %48,3'ü daha az kitap okuduklarını, %42,2'si daha az ders çalıştıklarını belirtiyor. Ayrıca %33 aileleriyle daha az vakit geçirdiklerini, %26,8 arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüştüklerini ve %25,4 daha az uyuduklarını ifade etti.
Üretken yapay zeka kullanımı:
Bu yıl ilk kez ölçülen üretken yapay zeka kullanımında, 11-17 yaş grubunda çocukların %63
Siber zorbalığın kapsamı ve etkileri:
11-17 yaş grubunda siber zorbalığa maruz kalanların oranı %10,2, siber zorbalık yapanların oranı %4,6, olaylara tanıklık edenlerin oranı ise %23,6 oldu. Siber zorbalığa maruz kalan çocukların %73,3'ü saldırganın yüz yüze tanıdığı arkadaş veya akran olduğunu söyledi.
Siber zorbalığın gerçekleştiği platformlarda ilk sırada %56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları yer alırken, %51,1 telefona gönderilen SMS benzeri mesajlar, %40,7 sosyal medya platformları, %24,9 internet oyunları, %20,6 cep telefonu aramaları ve %16,3 sohbet odaları takip ediyor. Zorbalık biçimleri arasında en yaygın olanı %80,3 ile kırıcı veya incitici mesajlar; bunu %20,3 ile kişiye ait kırıcı mesajların başkalarına iletilmesi veya paylaşılması ve %15,8 ile asılsız söylenti yayılması izliyor.
Maruz kalınan saldırı nedenleri değerlendirildiğinde çocuklar en çok davranış biçimlerini (%60,4) ve fiziksel özelliklerini (%33,1) hedef gösteriyor. Aile kökeni %4,4, maddi durum %2,4, engel %1,7 oranında neden olarak belirtilirken %9,4 diğer yanıtını verdi.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubunda siber zorbalıkla ilişkili deneyim yaşayanların (maruz kalma, yapma veya tanıklık etme) oranı %28,1. Bu çocuklara durumun okula devamlarını etkileyip etkilemediği sorulduğunda %7,8 etkilediğini söyledi; erkeklerde bu oran %5,3, kızlarda %10,5.
Değerlendirme:
TÜİK'in 2026 araştırması, çocukların dijital ortamda yoğunlaştıkça risklerin de çeşitlendiğini ortaya koyuyor. Yüzde 10,2 gibi kayda değer bir maruz kalma oranı ve anlık mesajlaşma uygulamalarının öne çıkması, hem ailelerin hem eğitim kurumlarının iletişim ve denetim modellerini gözden geçirmesinin gerekliliğine işaret ediyor. Aynı zamanda üretken yapay zekanın eğitim amaçlı kullanımda yaygınlaşması, dijital okuryazarlık ve güvenlik eğitimlerini daha acil hale getiriyor.
Veriler, siber zorbalığın çoğunlukla tanıdıklar tarafından gerçekleştirildiğini gösterdiği için önleme çabalarının yalnızca teknik sınırlandırmalarla sınırlı kalmaması; davranış odaklı eğitim, empati geliştirme ve okul-aile iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
ÇOCUKLARIN DİJİTAL DÜNYADAKİ VARLIĞI ARTARKEN SİBER ZORBALIK DA ÖNEMLİ BİR SORUN OLARAK ÖNE ÇIKTI.