Çingene Kızı mozaiğinin kayıp paneli ABD'den iade edilerek Türkiye'ye getirildi
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Çingene Kızı mozaiğinin kayıp parçalarından birinin daha Amerika Birleşik Devletleri'nden ülkeye getirildiğini duyurdu. Bakan Ersoy'un açıklaması, daha önce iadesi sağlanan 12 panelin ardından büyük kompozisyonun 13'üncü parçasının da bilimsel ve diplomatik çalışmalarla Türkiye'ye kazandırıldığını belirtiyor.
Buluntu ve eserin önemi
Zeugma Antik Kenti'nin Nizip ilçesinde 1998 yılında yürütülen kurtarma kazılarında ortaya çıkarılan büyük taban mozaiği yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerinde. Kamuoyunda Çingene Kızı olarak anılan ve Dionysos kültü ile ilişkilendirilen Maenad başı tasviri bu büyük kompozisyonun içinde yer alıyor. Yaklaşık 30 yıl önce tespit edilen bu kompozisyon, Zeugma'nın en dikkat çeken eserleri arasında bulunuyor.
İade süreci ve uluslararası iş birliği
Grenoble Alpes Üniversitesi'nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar, söz konusu panelin büyük kompozisyona ait olabileceğini gösterdi. Panelin çevrim içi bir müzayede evinde satışa çıktığı bilgisinin, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Bakanlığa iletilmesi üzerine uzman incelemeleri yapıldı.
Uzman değerlendirmelerinde panelin; kullanılan tessera renkleri, geometrik bordür düzeni, kompozisyon özellikleri ve kesme ile sökülme izleri bakımından Çingene Kızı mozaiğinin ait olduğu büyük kompozisyonla önemli benzerlikler taşıdığı tespit edildi. Bu bilimsel veriler Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimine sunuldu ve iki ülke arasındaki ikili anlaşma çerçevesinde esere el konması talep edildi.
Süreçte, daha önce 2018 yılında ABD Bowling Green Üniversitesinden iadesi sağlanan 12 parçanın varlığı hukuki zemini güçlendirdi. Amerikan İç Güvenlik Biriminin soruşturmasını tamamlamasının ardından mozaik pano Chicago Başkonsolosluğumuza teslim edildi ve Turkish Cargo ile Türkiye'ye getirildi. Bu iade, kamu kaynağı harcanmadan yürütülen uluslararası iş birliğiyle sağlandı.
Sergileme ve sonraki adımlar
Bilimsel değerlendirmelerin ardından eser Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ne teslim edildi. Yürütülecek konservasyon ve doğrulama işlemlerinin ardından panel, Zeugma Mozaik Müzesi'nde Çingene Kızı mozaiğinin sergilendiği orijinal kompozisyonla yeniden buluşturulacak. Bakan Ersoy, bu süreçte Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekipleri, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Chicago Başkonsolosluğu, ulusal ve uluslararası bilim insanları, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo başta olmak üzere emeği geçen herkese teşekkür etti.
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY, “ÇİNGENE KIZI MOZAİĞİNİN KAYIP PARÇALARINDAN BİRİNİ DAHA ÜLKEMİZE KAZANDIRDIK” DEDİ.
