Roket Kuvvetleri ihalelerinde geniş kapsamlı men kararları
Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun stratejik caydırıcılık kapsamında nükleer silah ve uzun menzilli füzelerden sorumlu Roket Kuvvetleri, ihalelerde tespit edilen usulsüzlükler nedeniyle çok sayıda tedarikçi şirket ve bilirkişiyi men etti. Resmi yayın organı Devlet İhale Haberleri'nin bildirdiğine göre kararlar 28 Ağustos-1 Eylül tarihlerinde alındı.
Soruşturma bulguları
Soruşturma kapsamında uzmanların rapor ve değerlendirmelerinde çok sayıda hata tespit edildi. Bazı ihale uzmanları, ürün niteliğini objektif ve yansız şekilde değerlendirmek yerine "komisyoncu" gibi davranmakla; bazıları ise yakın oldukları şirketleri öne çıkaracak şekilde yanlı puanlama yapmakla ve hatta sahte belge üretmekle suçlandı.
Tedarikçi şirketlere yönelik en sık ileri sürülen iddialar arasında usulsüz teklif sunma ve sahte belge teslim etme yer alıyor. Roket Kuvvetleri, bu kapsamda 116 tedarikçi şirket ve 74 ihale uzmanı ile ilişkilerini kesti ve söz konusu aktörleri kendi ihalelerinden men etti.
Yasaklanan kuruluşlar ve kapsam
Kararların kapsamı yalnızca Roket Kuvvetleri ihaleleriyle sınırlı kalmadı; bazı firmaların tüm ordu ihalelerinden yasaklandığı bildirildi. Men listesinde yer alan kuruluşlar arasında, Çin'in Kamboçya ve Ekvator Ginesi gibi ülkelerdeki inşaat destek projelerini yürüten China Communications Construction şirketinin Pekin Mühendislik Bürosu ile ulusal posta şirketi China Post'a bağlı China Postal Express & Logistics gibi isimler dikkat çekti.
Geçmiş soruşturmalar ve etkileri
Roket Kuvvetleriyle sınırlı olmayan bu tür men kararları, ordunun diğer birimlerinde daha önce de uygulanmıştı: 2015'e dek uzanan usulsüz işlemler nedeniyle diğer birimlerin 5 binden fazla firmayı men ettiği kaydedilmişti. Ayrıca 2024'te savunma sanayi ile bağlantılı 3 üniversite, usulsüz ihale tekliflerine aracılık ettikleri gerekçesiyle 3 yıllığına Roket Kuvvetleri ihalelerinde danışmanlık ve değerlendirme yapmaktan men edilmişti.
Son iki yılda silahlı kuvvetleri hedef alan yolsuzluk soruşturmaları sonucunda birçok üst düzey asker ordudan ve partiden ihraç edilmiş, meclis üyeliklerinden azledilmişti. Bu soruşturmalar bağlamında daha önce Roket Kuvvetleri ve Donanım Geliştirme Dairesi'ni hedef alan incelemeler başlatılmış; süreçler sonunda halef ve selef konumundaki iki Savunma Bakanı Vey Fınghı ve Li Şangfu ordudan ve partiden ihraç edilerek rüşvet ve görevi kötüye kullanma suçlamasıyla yargılanmıştı.
Değerlendirme
Roket Kuvvetleri'nin aldığı bu men kararları, ihalelerde şeffaflık ve hesap verebilirlik arayışının bir parçası olarak okunabilir. Kurumsal yaptırımların kapsamı ve özellikle kamuya ait işletmelerin de listede yer alması, savunma tedarik süreçlerinde daha sıkı denetim mekanizmalarının gündemde olduğuna işaret ediyor. Bu adımlar, tedarik zincirinin güvenilirliği ve askeri projelerin maliyet-etkinliği açısından doğrudan etkiler barındırabilir.
