Cevdet Yılmaz Diyarbakır'da Doğu ve Güneydoğu önceliklerini paylaştı
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Diyarbakır'da düzenlenen Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da Tarım, Gıda ve Sanayi Odaklı Kalkınma Vizyonu Çalıştayı'nda bölgesel kalkınma stratejilerini ve lojistikte çeşitlendirme hedeflerini aktardı. Yılmaz, kapsayıcı bir kalkınma anlayışıyla Türkiye yüzyılı hedeflerine ulaşmanın tüm illerin enerjisinin harekete geçirilmesine bağlı olduğunu vurguladı.
Bölgesel kalkınma, güven ve ekonomik kayıpların muhasebesi
Yılmaz, terör ve güvenlik meselelerinin son 40 yılı aşkın dönemde hem insani hem ekonomik maliyetler ürettiğini belirterek, yaptırdıkları hesaplamalar sonucu bunun en az 2 trilyon dolar düzeyinde bir kayba karşılık geldiğini söyledi. Terörün gündemden düştüğü, huzur ve güven ortamının kalıcılaştığı bir dönemde Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun en fazla kazanç sağlayacak bölge olacağını ifade etti.
Ekonomik göstergeler ve yakınsama
Yılmaz, 12. Kalkınma Planı hedefleri doğrultusunda bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarının azaltılmasının temel amaçlardan biri olduğunu belirtti. Verilere göre bölgesel farklılıklar azalma eğiliminde: kişi başına gelir oranı 2004'te 4,83 iken 2024'te 3,78'e gerilemiş; GAP ve DAP bölgelerinin milli gelir payı 2002'de %9,1 iken 2024'te %10,4'e yükselmiştir. Ayrıca iki bölgenin ihracatı 2002'de 834 milyon dolar iken 2024'te 13,7 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır.
Silvan Projesi ve altyapı yatırımları
Yılmaz, kamu altyapı yatırımlarının reel değerinin 2003-2026 döneminde GAP'ta 1,9 trilyon TL, DAP'ta ise 1,4 trilyon TL'yi aştığını belirtti. Sulama ve arazi toplulaştırma ile başlatılan dönüşüm kapsamında GAP'ta 675 bin hektar, DAP'ta 883 bin hektar modern sulamaya kazandırıldı. Silvan Projesi için 2026 yılında 19,4 milyar lira ödenek ayrıldığı ve projenin tamamlandığında 235 bin hektar alanın sulamaya açılacağı ile yaklaşık 300 bin kişinin istihdam edileceği bildirildi.
Tarım-sanayi entegrasyonu ve üretim altyapısı
Tarım ve sanayi entegrasyonunu güçlendirmek amacıyla organize tarım bölgeleri, tarla içi çalışmaları ve modern üretim altyapıları kurulduğunu söyleyen Yılmaz, bölgede yaklaşık 200 bin hektar alanda tarımsal üretim altyapısı kurulduğunu, 181 bin büyükbaş ve 400 bin küçükbaş kapasiteli modern tesislerin hayata geçirildiğini aktardı. Arazi toplulaştırma çalışmalarının 609 bin hektar alanda devam ettiği ve 2026 için bu işler adına 2 milyar TL ödenek ayrıldığı ifade edildi.
Lojistik stratejileri, koridorlar ve ulaşım yatırımları
Yılmaz, coğrafi avantajları kullanarak lojistikte çeşitlendirme ve alternatif geliştirme stratejisi izlediklerini belirtti. Önlerindeki üç kritik lojistiğin Kalkınma Yolu Projesi, Zengezur Koridoru ve Suriye üzerinden yeniden değerlendirilebilecek Hicaz demiryolu ekseni olduğunu vurguladı. Ayrıca yeni sanayi koridorları planına işaret ederek ilk aşamada Samsun-Mersin hattını, ilerleyen fazlarda Mersin-Şırnak, Sivas-Iğdır ve Trabzon-Şırnak hatlarını kademeli olarak devreye alacaklarını açıkladı.
Ulaşım altyapısındaki gelişmelere değinen Yılmaz, bölünmüş yol verilerini paylaştı: GAP bölgesinde 2002'de 288 km olan bölünmüş yol uzunluğunun 2025'te 2 bin 728 km'ye, DAP bölgesinde 2002'de 260 km olan değerinin 2025'te 5 bin 220 km'ye çıktığını belirtti. Demiryolu ve lojistik projeleriyle bölgelerin uluslararası ticaret ağlarına entegrasyonunun hedeflendiği aktarıldı.
Plan uygulamaları ve izleme
Yılmaz, GAP için son planda 198 projeye 496 milyar lira, DAP için 151 projeye 531 milyar lira kaynak öngörüldüğünü söyledi. 2025 sonu itibarıyla GAP'taki 198 projenin 17'si tamamlanmış, toplam 88,7 milyar lira ödenek tahsis edilerek planın %17,9'u; DAP eylem planında 151 projenin 17'si tamamlanmış ve 82,2 milyar lira tahsis edilerek planın %15,5'i gerçekleştirilmiştir. Yılmaz, 2026 ve 2027'de bu ivmenin artırılacağını belirtti.
Çalıştay çıktıları ve katılımcılar
Toplantı sonunda elde edilecek veriler ve önerilerin raporlaştırılarak devletin ilgili üst kademelerine sunulacağı, hazırlanacak raporla bölgenin tarım, gıda ve sanayi potansiyelinin etkin değerlendirilmesi için yol haritası oluşturulacağı bildirildi. Çalıştaya Vali Murat Zorluoğlu, eski Tarım Bakanı ve TARPOL Yönetim Kurulu Başkanı Mehdi Eker, AK Parti Diyarbakır milletvekilleri Mehmet Galip Ensarioğlu, Suna Kepolu Ataman, Mehmet Sait Yaz, bakan yardımcıları Oruç Baba İnan, Mahmut Gürcan, Abdullah Erdem Cantimur ile tarım sektörü temsilcileri katıldı.
CUMHURBAŞKANI YARDIMCISI CEVDET YILMAZ, ‘DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLU'DA TARIM, GIDA VE SANAYİ ODAKLI KALKINMA VİZYONU ÇALIŞTAYI'NA KATILDI
