Cerrah: Türkiye ve bölge bahçelerinde yıllık milyonlarca çöğür ve fidanın kaynağı
Bursa'nın İnegöl ilçesine bağlı kırsal Cerrah Mahallesi, tohumdan anaç yani çöğür üretimindeki ölçeğiyle Türkiye'de kurulan pek çok meyve bahçesinde imzası bulunan bir merkez konumunda. Cerrah Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Mehmet Bayram, kooperatifin kuruluşundan üretim kapasitesine kadar süreci özetliyor.
Kooperatif, üretim ölçeği ve tarihçe
Kooperatifin 2007 yılında kurulduğunu ve 2011'den bu yana profesyonel faaliyet yürüttüğünü belirten Bayram, 2011'e kadar yaklaşık 60 ortağa sahip olduklarını, ancak ziraat mühendisi çalıştırma zorunluluğu ile doku kültürü laboratuvarlarındaki üretimin artmasının ortak sayısını bugün 30'a düşürdüğünü aktarıyor.
Bugün yaklaşık 600 dönüm üzerinde çöğür ve fidan üretimi yapılıyor. Bayram'ın hesaplamalarına göre, 2025 yılına kadar yaklaşık 15 milyon çöğür üretimi gerçekleştirildi. Ayrıca yaklaşık 3 milyon elma anacı ve bölgeyi de kattığınızda yaklaşık 7 milyon fidan üretimi bulunuyor. Cerrah olarak toplamda yaklaşık 20 milyon çöğür ve fidan üretildiği ifade ediliyor.
Tohum kaynakları ve üretim süreci
Bayram, Türkiye'de fidan üreten veya üretecek herkesin Cerrah'ı bildiğini vurguluyor ve en sağlıklı çöğür üretiminin Marmara, özellikle Bursa ve İnegöl'de yapıldığını söylüyor. İnegöllü çöğür üreticileri, kullanılacak tohumları temin etmek için ülkenin farklı bölgelerine gidiyor.
Tohum kaynaklarına ilişkin verilen bilgilere göre: kayısı tohumları Tokat ve Erzincan dağlarından, kiraz tohumları Düzce bölgesinin köylerinden, armut tohumları ise Ardahan'dan toplanıyor. Ayrıca erik tohumlarının Bursa ve civarından temin edildiği belirtiliyor. Bu tohumlar İnegöl'e getirilip bir yıllık süreçte çöğüre dönüştürülüyor; Bayram'a göre tohum anaç en sağlıklı anaç, çöğürdür.
İhracat, bölgesel etki ve uygulama
Cerrah'ta üretilen çöğür ve fidanların etkisi yalnızca Türkiye ile sınırlı değil. Bayram, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan'ın yanı sıra Avrupa, Ortadoğu ve bazı Arap ülkelerine ihracat yapıldığını belirtiyor. Özellikle Azerbaycan için son 15 yılda milyonlarca çöğür ve fidan gönderildiği; oradaki bahçelerin büyük kısmının Türkiye'den giden çöğür ve fidanlarla oluşturulduğu ifade ediliyor.
Bayram'ın vurguladığı temel nokta şu: Tohum anacı, çöğür olmadan sağlıklı ve verimli bahçe kurulamaz. Dolayısıyla Cerrah'taki üretim; yeni kurulan bahçelerin başlangıcında, terbiye süreçlerinde ve bölgesel meyvecilik kapasitesinin artmasında belirleyici rol oynuyor.
Mehmet Bayram ve kooperatifin aktardığı bilgiler, Cerrah'ın hem Türkiye'deki hem de sınır ötesindeki meyvecilik projelerine sağladığı temel girdinin ölçeğini ve önemini ortaya koyuyor.
BURSA'NIN İNEGÖL İLÇESİNE BAĞLI KIRSAL CERRAH MAHALLESİ'NİN, YILDA YAKLAŞIK 15 MİLYON TOHUMDAN ANAÇ (AŞILANMAMIŞ KÜÇÜK FİDAN, ÇÖĞÜR) ÜRETİMİYLE ÜLKEDE KURULAN HER BAHÇEDE İMZASI BULUNUYOR.
