imece usulüyle başlayan üretim süreci:
Bitlis merkeze bağlı Çeltikli köyünde, köylülerin imece usulüyle sürdürdüğü çeltik ekimi bu yıl da başladı. Köy, adını burada üretilen çeltikten alıyor; üretim tamamen el emeğine dayanıyor ve modern makineler yerine kuşaktan kuşağa aktarılan yöntemler uygulanıyor.
ekim ve yetişme döngüsü:
Çeltik, mayıs ayında köylüler tarafından çamurdan yapılan havuzlara ekiliyor. Ekim genellikle 15 Mayıs'tan ay sonuna kadar devam ediyor. Ürünün 4 aylık yetişme süresi boyunca tarlaların ilk iki ayı su altında kaldığı, sonra suyun kesilerek olgunlaşmanın beklendiği anlatılıyor. Hasat eylül ayı sonunda başlıyor ve çeltik başaklar halinde orakla biçiliyor; motorlu tırpan gibi makineler kullanılmıyor.
hasat sonrası işlemler:
Biçilen başaklar traktörlerle köy dışındaki düz alanlara taşınıyor; burada başaklarından ayrılma, rüzgârda savurma ve harmanlama işlemleri imeceyle yapılıyor. Daha sonra ürün serilerek 1–2 gün kurutuluyor ve değirmende öğütülüp pirince dönüştürülüyor. Son aşamada ortaya çıkan ürün, köydeki geleneksel adıyla Şeyhciman pirinci olarak piyasaya sunuluyor.
tohumun ve geleneğin önemi:
Çeltikli köylüleri, tohumlarına büyük önem veriyor. Köyde üretilen pirincin özelliği olarak düşük şeker oranı öne çıkıyor; bu nedenle ürünü şeker konusunda hassasiyeti olan vatandaşlar da tercih ediyor. Köylüler ürünlerini Türkiye’nin birçok iline gönderiyor; İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya başta olmak üzere ülke genelinde dağıtım yapıldığı belirtiliyor.
yatırımlar, gübre ve kuşaklar arası aktarım:
Çeltik üretiminde kimyasal gübre kullanılmıyor; hayvan gübresiyle beslenen tohumlar, köyde nesiller boyunca saklanan ata tohumundan geliyor. Üreticiler, yaklaşık 200-250 yıldır aynı tohumu kullandıklarını belirtiyor. Bu süreklilik hem tarımsal biyolojik çeşitliliğin korunması hem de köyün kimliğinin sürdürülmesi açısından vurgulanıyor.
Üretim sürecini anlatan 60 yaşındaki çiftçi Ahmet Kın, sürecin ayrıntılarını aktarıyor: "Kürekle, çamurla ve tamamen kendi imkânlarımızla, insan gücüyle çeltik ekimi yapıyoruz. Çeltiğimiz yaklaşık dört ayda yetişiyor. Çeltik hassas bir ürün olduğu için motorlu tırpan gibi makinelerle biçilmiyor." Kın, babasından ve dedesinden devraldığı yöntemi çocuklarına da aktarmayı umduklarını söylüyor.
Çeltikli köyündeki uygulama, hem geleneksel tarım tekniklerinin yaşatılması hem de bölgesel bir marka olan Şeyhciman pirincinin korunması bakımından dikkat çekiyor. Köylüler, üretimlerini imece ruhuyla sürdürerek hem tarımsal mirası koruyor hem de yerel ekonomiye katkı sağlıyor.
ÇELTİKLİ KÖYÜNDE İMECE USULÜ EKİMİ YAPILAN ÇELTİĞİN HASADI BAŞLADI.
