Caparov'ın BM Genel Kurulu konuşması:
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada uluslararası sistemdeki eksikliklere dikkat çekti ve somut reform önerileri sundu. Caparov, dünyanın farklı bölgelerindeki çatışmaların ve insani krizlerin, çok taraflı mekanizmaların güçlendirilmesini zorunlu kıldığını vurguladı.
Konuşmanın ana vurguları:
Caparov, Ukrayna, İran, Sudan ve Filistin çevresindeki gelişmeler gibi örnekleri anarak mevcut uluslararası süreçlerin karmaşıklığına işaret etti ve Kırgızistan'ın anlaşmazlıkların diyalog ve barış yoluyla çözülmesi gerektiğine inandığını belirtti. Ülkesinin arabuluculuk rolü üstlenmeye hazır olduğunu ve Orta Asya'nın son yıllarda barışçıl çözüm yollarına ilişkin tecrübe sunduğunu ifade etti. Caparov ayrıca, Kırgızistan'ın 2027-2028 yılları için BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliğine seçildiğini hatırlatarak bu adaylığı destekleyen 142 ülkenin desteğine teşekkür etti.
Güvenlik Konseyi ve reform önerileri:
Konuşmasında BM'nin yönetim yapısının modernleştirilmesi gerektiğini savunan Caparov, Güvenlik Konseyi'nin genişletilmesini somut bir reform hedefi olarak sundu. Caparov, Afrika kıtasına iki ve Latin Amerika'ya bir daimi sandalye verilmesinin adil olacağını söyleyerek nüfus ve küresel temsil dengesine atıfta bulundu. Ayrıca bazı gelişmiş ülkelerin Güvenlik Konseyi üyeliği taleplerinin değerlendirilmesinin doğru olacağını belirtti ve çok taraflı sistemin karşılıklı saygı, çıkar dengesi ve insan haklarına bağlılık temelinde güçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Kararların uygulanması ve hesap verebilirlik:
Caparov, BM kararlarının uygulanmasındaki eksikliklerin çok taraflılığın zayıflamasına yol açtığını belirterek, Genel Kurul bünyesinde üye devletlerin karar ve taahhütlerini takip edecek bir kalıcı kamu sicili oluşturulmasını önerdi. Bu sicilin, alınan kararların uygulanma düzeyini sistematik olarak kaydetmesi ve ilgili çalışmalara ilişkin ilerlemeyi göstermesi gerektiğini söyledi. Ayrıca üye devletlere düzenli rapor sunma yükümlülüğü getirilmesini ve örgütün kararları uygulanmadığında bir sorumluluk mekanizması işletilmesini teklif etti; bu mekanizmada ilk aşama olarak ilgili ülkeye resmi bildirim gönderilmesi ve örgütün ilgili organlarıyla istişare yapılması yer almalıdır.
Caparov, yaptırımlar konusunda ise net bir yaklaşım önerdi: Herhangi bir ülkeye yaptırım uygulama yetkisini yalnızca BM’ye vermeliyiz. Ona göre, yaptırımların BM Şartı'na ve Güvenlik Konseyi yetkilerine uygun olarak kararlaştırılması, uluslararası yaptırımlar sisteminin iyileştirilmesinin mümkün olan tek yoludur.
Konuşma, Kırgızistan'ın uluslararası hukuka, adalete ve insan haklarının korunmasına bağlılığını vurgulayan bir çağrı niteliğindeydi. Caparov, küçük ülkelerin bile küresel sorunların çözümüne katkı sunabileceğini belirterek çok taraflı işbirliğini ve hesap verebilirlik mekanizmalarının güçlendirilmesini savundu.
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, yaptırım uygulama kararlarının BM Şartı'na uygun olarak ve Güvenlik Konseyi'nin yetkileri çerçevesinde alınması gerektiğini belirterek, "Herhangi bir ülkeye yaptırım uygulama yetkisini yalnızca BM'ye vermeliyiz. Uluslararası yaptırımlar sistemini iyileştirmenin mümkün olan tek yolu budur" dedi.
