Çanakkale boğazı'nda mavi denizanası vakaları gündemde
Çanakkale Boğazı'nda son dönemde sık görülen mavi denizanaları, sahil kullanıcıları ve dalgıçlar tarafından yoğun şekilde kaydedildi. Deniz yüzeyine yakın topluluklar, kıyıda panik ve dikkat artışına neden olurken akademisyenler hem insan sağlığı hem de ekosistem üzerindeki etkileri değerlendiriyor.
uzmanın uyarıları:
ÇOMÜ Deniz Bilimleri Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Suat Ateş, vatandaşlara pratik davranış önerileri sıraladı. Ateş, "Bu canlılar biraz büyük boyutta oldukları için vatandaşlarımız denize girdikleri zaman mümkün olduğu kadar gördüklerinde yönlerini değiştirsinler. Özellikle şemsiye bölgesine değil, kuyruk bölgesine pek temas etmesinler. Çünkü kridositler oradan yayılıyor insan vücuduna. Biraz tabii rahatsızlık verir. Bir anda bir denizanası, farkına varmıyorsunuz, yüzünüze çarpabiliyor. İlk su içerisinde onu hissetmiyoruz ama kara ortamına çıktığımızda yoğun bir acı ve yanma hissediliyor" dedi. Bu uyarı, özellikle güneşlenme ve şemsiye çevresinde yoğunlaşan alanlarda daha dikkatli olunması gerektiğine işaret ediyor.
artışın ekolojik nedenleri:
Prof. Dr. Ateş, söz konusu türün Rhizostoma Pulmo olduğunu ve Marmara ile boğaz sisteminde son yıllarda daha sık gözlendiğini belirtti. Bu türün dağılımında yüzey suyu sıcaklıkları, tuzluluk ve besleyici element girişlerinin önemli rolü bulunuyor. Ateş, bu canlıların %97'sinin su olduğunu ve kara veya güçlü güneş ışığına çıktıklarında hızla parçalanabildiklerini vurguladı. Ayrıca mavi denizanalarının yüzeyde çok görülmese bile 3-5 metre derinliklerde yoğunlaşabildiği ifade ediliyor.
Ekolojik açıdan türün Karadeniz'de pelajik balıkların larva ve yumurtalarını, fito ve zooplanktonu tükettiği; dolayısıyla besin zincirinde düzenleyici ama yoğunlaştığında dengeyi etkileyebilecek bir predatör rolü üstlendiği belirtildi. Bu nedenle popülasyon değişimleri hem balıkçılık kaynaklarını hem de planktonik üretkenliği etkileyebiliyor.
mücadele ve yönetim seçenekleri:
Ateş, mavi denizanalarıyla ilgili bazı mücadele girişimlerinin olduğunu; Rus ve Ukraynalı bilim insanlarının pelajik balık türlerinin ve belirli canlıların ortama adaptasyonunu destekleyerek popülasyonu kontrol altına alma çabalarının bulunduğunu söyledi. Ancak deniz kaplumbağaları gibi potansiyel tüketiciler genellikle sıcak su ekosistemlerini tercih ettiğinden Karadeniz'de sınırlı etki gösteriyor.
Uzman, besleyici element girişlerinin azaltılmasının bu türün yoğunluğunu belli oranda aşağı çekebileceğini; fakat tamamen yok etmenin de besin zincirinde dengesizliklere yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle yönetim stratejilerinin ekosistem dinamiklerini göz önünde bulundurarak, ölçülü ve bilimsel temelli uygulanması gerektiği vurgulanıyor.
Sahillerde yaşayan ve denize girenlerin, görüldüğünde sakin kalarak denizanasının kuyruk bölgesine temas etmemesi, şemsiye çevresinden uzak durması ve ani müdahalelerden kaçınması uzmanların öncelikli tavsiyeleri arasında yer alıyor.
ÇANAKKALE BOĞAZI’NDA DENİZ YÜZEYİNE YAKIN ŞEKİLDE YÜZEN DENİZANASI DALGIÇLAR TARAFINDAN SUALTI KAMERASIYLA GÖRÜNTÜLENDİ.
