Bolu Taşhan'da 20 metrekarelik dükkânda 69 yıldır sürdürülen kuyumcu tamiri
Bolu'nun tarihi Taşhan'ında, 20 metrekarelik dükkânında altın, gümüş ve bakır tamiri yapan 77 yaşındaki Hayati Karademir, 69 yıldır değerli eşyaları eski ihtişamına kavuşturuyor. Karademir, mesleğin teknik yönleri, çıraklık kültüründeki değişim ve artan sahtecilik konularına dair gözlemlerini paylaşıyor.
Mesleğe başlangıç ve yıllar
Hayati Karademir mesleğe 8 yaşında başladı ve yıllar içinde değerli eşya tamirciliğine yöneldi. İki oğlunu da bu meslekte yetiştiren Karademir, üç yıl önce evlatlarından birini kaybettiğini belirtiyor. Günlük işlerinde kaynak ve inceltme makineleri kullanarak yıllara meydan okuduğunu söylüyor.
Çıraklık, yeni nesil ve ustalık
Karademir, çırak yetiştirme konusundaki görüşünü şu sözlerle aktarıyor: "Bir çırağın babasının yanında yetişmesinin doğru olmadığını tecrübesi ile söyleyen Hayati Karademir, 'Mesleki düzenlerde illaki bir çırak, usta yanında yetişecek. Babasının yanında olunca rahat oluyor. Usta yanında mecburen dikkatli olmak zorundasın. Ne denirse yapmak ve iyi takip etmek zorundasın.'"
Yeni kuşakla ilgili eleştirisini de açıkça dile getiriyor: "Yeni nesil daha çok paraya tamah ediyor". Çırak adaylarının artık işe başlamadan önce ücret ve izin konularını sorduğunu; kendisinin ise Eskişehir'deki çıraklık döneminde sabahları erken gelip iş başı yaptığını örnekleyerek ifade ediyor: "Ben Eskişehir'deki çıraklık dönemimde 7'yi 10 geçe dükkan açardım".
Tamir teknikleri ve teknolojik değişim
Karademir, geçmişte kullanılan yöntemlerin fiziksel emek gerektirdiğini belirtiyor. Eskiden ayakla çalışan körüklerle ve benzin deposu sistemleriyle kaynak yapıldığını anlatıyor: "Eskiden ayakla çalışan körükler vardı... O ayakla bastığımız hava benzin deposu içerisindeki havaya karışarak kaynak yapılırdı. Eskiden zordu ayak ve ellerin sürekli çalışması gerekiyordu. Şimdi kaynak ile eriterek yapıyoruz."
Sahtecilik, teknoloji ve ayırt etme güçlüğü
Teknolojinin ilerlemesiyle fabrikasyon ürünlerin arttığını ve ayırt etmenin zorlaştığını vurgulayan Karademir, sektördeki dürüstlüğe dikkat çekiyor: "Teknoloji büyüdükçe her şeyin fabrikasyonu yapılabiliyor. Son zamanlarda öyle metaller yapılıyor ki görünüşü altın gibi. Biz dahi zor ayırt ediyoruz."
Ustanın en dikkat çekici uyarısı ise sahtecilikle ilgili: "Bir gram altının aynı şekilde sahtesini çıkarıyorlar. İnsanlar baktığı zaman bilemiyorlar. Bizim gibi temelden uğraşan kalmadı". Bolu'da çok sayıda kuyumcu bulunduğunu ancak temelden bilgili ustaların azaldığını belirtiyor.
Mesleğin riskleri: Kimyasallar ve korunma
Karademir, meslekte kullanılan kimyasalların tehlikelerine de dikkat çekiyor: "En tehlikeli olan kezzap dediğimiz asittir. Bu genelde ele ve vücuda temas ettiği zaman yakar. Korunmak önemlidir. Bunun yanında yine siyanür kullanırız. Siyanür çok tehlikeli ve zehirli bir maddedir. Aynı su içerisine karıştırılırsa mideye inen o asit kişiyi ölüme dahi götürebilir."
Hayati Karademir'in mesleğe dair anıları ve uyarıları, geleneksel ustalığın korunmasının ve sektörde dürüstlüğün öneminin altını çiziyor.
BOLU'DA TARİHİ TAŞHAN'DAKİ 20 METREKARELİK DÜKKANINDA ALTIN, GÜMÜŞ VE BAKIR TAMİRİ YAPAN 77 YAŞINDAKİ HAYATİ KARADEMİR, 69 YILDIR ÜRÜNLERİ ESKİ İHTİŞAMINA KAVUŞTURUYOR.
