Sardes ve Bintepeler için havadan izleme dönemi başladı
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından açılan Havadan İzleme ve Güvenlik Merkezi, Sardes Antik Kenti ile Bintepe Lidya Tümülüsleri sahasında yeni bir koruma yaklaşımı başlattı. Proje, geniş bir coğrafyada kültürel mirasın maruz kaldığı kaçak kazı ve tahribatları erken tespit edip müdahale etme amacıyla teknoloji ve yerel iş birliğini bir araya getiriyor.
75 kilometrekarelik alan ve yüzün üzerinde tümülüs:
Bintepeler, Lidya Kralı Alyattes’in anıt mezarının da bulunduğu bir havzayı kapsıyor; Bakan Ersoy alanın yaklaşık 75 kilometrekare olduğunu ve 120’den fazla anıt mezar barındırdığını vurguladı. 2025’te UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınan bu mirasın korunmasında geçmişte bazı tümülüslerin kaçak kazılarla ağır ve geri döndürülemez biçimde tahrip edildiği hatırlatıldı ve tehditlerin mümkün olduğunca erken tespitinin önemi belirtildi.
Teknolojiyle gece gündüz takip:
Merkezin kurulduğu eski kazı evi, Karnıyarık Tepe yakınında yenilenerek modern bir gözlem üssüne dönüştürüldü. Sistemde uzun menzilli ve gece görüş kabiliyetine sahip iki insansız hava aracı ile üç antenli bir kapsama altyapısı, merkezi izleme panelleri ve çevre güvenlik kameraları yer alıyor. Vardiyalı görev yapacak güvenlik personelinin İHA pilotluğu eğitimleri ve sertifikasyon süreçleri tamamlandı.
Havadan izleme sırasında şüpheli bir hareket veya kaçak kazı girişimi tespit edildiğinde bu bilginin süratle Jandarma birimleriyle paylaşıldığı ve müdahalenin gerçekleştirildiği belirtildi. Bakan Ersoy, projenin amacını "Yani teknolojiyi, kaçak kazı girişimlerini mümkün olduğunca erken görmek, caydırmak ve önlemek için kullanıyoruz" sözleriyle özetledi.
Projeden elde edilecek bulguların, ileride geliştirilecek koruma politikalarına ve ihtiyaç duyulan ek tedbirlere temel sağlayacağı açıklandı.
Kaçakçılıkla mücadelede üçlü strateji:
Bakan Ersoy, Türkiye’nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelesinin üç temel yapı taşı üzerine kurulu olduğunu belirtti: önleme, uluslararası iş birliği ve iade. Bintepeler’de uygulanmaya başlanan havadan izleme sistemi, bu yapının ilk ayağı olan önleyici korumaya somut bir örnek olarak sunuldu.
Uluslararası iş birliği kapsamında UNESCO, INTERPOL, Dünya Gümrük Örgütü ve Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi ile yürütülen çalışmalara ek olarak, 2021’de ABD ile imzalanan Mutabakat Zaptının 2026 için yeni bir beş yıllık dönemle uzatıldığı duyuruldu. Bakan, Manhattan Bölge Savcılığı ve ABD iç güvenlik birimleriyle yürütülen soruşturmaların iadelere önemli katkı sağladığını aktardı.
İadeler ve yerli örnekler:
Mücadele kapsamında 2002'den bu yana 13 bin 474 kültür varlığının Türkiye’ye getirildiği, bunların 9 bin 159’unun son sekiz yılda iade edildiği açıklandı. Bakan Ersoy, örnek iadeler arasında Marcus Aurelius heykeli de bulunan bronz imparator heykelleri, İngiltere'den getirilen Eros başı ve ABD’den iadesi sağlanan Zeugma mozaik panosu gibi dönüşleri saydı.
Manisa özelinde ise yaklaşık 2 bin 700 yıllık bir altın kolyenin Boston Güzel Sanatlar Müzesinden, Lidya dönemi bronz klineğin ise Getty Müzesi’nden geri getirildiği belirtildi. Ayrıca Manisa kökenli eserlerin FBI ile yürütülen iş birliği sonucunda 2014’te ülkeye döndüğü bilgisi paylaşıldı.
Ersoy, teknolojinin tek başına yeterli olmayacağını; sahadaki başarı için Manisalıların sahiplenmesi ve yerel aktörlerle iş birliğinin önemine dikkat çekti. Projenin, geniş coğrafyalara yayılan diğer arkeolojik alanların korunmasında da model teşkil edeceği ifade edildi. Konuşmasını "Binlerce yıldır bu coğrafyanın hafızasını taşıyan Bintepeler’i, bundan sonra gökyüzünden de koruyacağız" sözleriyle sonlandırdı.
Projenin hayata geçirilmesinde Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Manisa Valiliği, Jandarma teşkilatı, yerel makamlar ile Sardis kazı ekibine ve Prof. Nicholas Cahill ile ekibine teşekkür edildi.
KÜLTÜREL MİRASIN KORUNMASINDA TEKNOLOJİ MANİSA'DA YENİ BİR DÖNEMİN KAPISINI AÇTI. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY, SARDES ANTİK KENTİ'NDE HAVADAN İZLEME VE GÜVENLİK MERKEZİNİN AÇILIŞINI GERÇEKLEŞTİRDİ.
