Böbrek hastalıkları neden artıyor ve nasıl önlenir?
Medicana Bursa Hastanesi Nefroloji Uzmanı Dr. Hüseyin Çelik, toplumda böbrek hastalıklarının giderek daha sık görüldüğünü belirtiyor. Dr. Çelik'e göre yüksek tansiyon ve diyabet başta olmak üzere birçok risk faktörü böbrek sağlığını tehdit ediyor. Erken tanı ve düzenli takip, kronik böbrek hastalığının ilerlemesini önlemede en etkili yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor.
Dr. Çelik, böbreklerin yalnızca idrar üreten organlar olmadığını; vücuttaki su ve tuz dengesini sağladığını, kan basıncını düzenleyen hormonları kontrol ettiğini ve toksik maddeleri uzaklaştırdığını hatırlatıyor. Bu işlevlerin bozulmasının tüm vücudu etkileyebileceğini vurguluyor.
Yüksek tansiyon ve diyabetin rolü:
Dr. Çelik, yüksek tansiyon ile böbrek hastalıkları arasında güçlü ve çift yönlü bir ilişki bulunduğunu ifade ediyor. Kontrolsüz tansiyonun yıllar içinde böbreğin ince damar yapısını bozarak fonksiyon kaybına yol açabileceğini; öte yandan böbrek hasarı oluştuğunda su ve tuz dengesinin bozulması nedeniyle kan basıncının daha da yükseldiğini açıklıyor. Bu durumun 'kısır döngü' yarattığını ve tansiyon kontrolünün zorlaştığını belirtiyor.
Özellikle diyabet hastalarının, 40 yaş üzerindeki bireylerin, ailesinde böbrek hastalığı bulunanların ve uzun süreli hipertansiyon tedavisi görenlerin düzenli böbrek kontrollerini yaptırması gerektiği uyarısı yapılıyor. Dr. Çelik, basit kan tahlili, idrar incelemesi ve tansiyon ölçümü ile kronik böbrek hastalığının erken dönemde tespit edilebileceğini söylüyor.
Beslenme, yaşam tarzı ve erken tanı:
Dr. Çelik, böbrek hastalıklarında beslenmenin tedavinin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguluyor ve her hastaya aynı diyetin uygulanamayacağını ifade ediyor. Beslenme planının hastalığın evresine, kan tahlillerine, kullanılan ilaçlara ve eşlik eden hastalıklara göre kişiselleştirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Genel öneriler arasında aşırı tuz tüketiminden kaçınılması, hazır ve işlenmiş gıdaların sınırlandırılması, doktorun önerdiği ölçüde sıvı tüketimi ve ideal kilonun korunması yer alıyor. Ayrıca bazı durumlarda protein, potasyum veya fosfor alımının sınırlandırılmasının gerekebileceği, bu nedenle internetten edinilen listeler yerine hekim ve diyetisyen önerilerine uyulmasının en doğru yaklaşım olduğu vurgulanıyor.
Her yaş grubunun farklı riskleri:
Toplumda böbrek hastalıklarının yalnızca ileri yaşa özgü olduğu yönünde bir yanılgı bulunduğunu belirten Dr. Çelik, her yaş grubunun farklı risklerle karşı karşıya olduğunu açıklıyor. Çocuklarda doğumsal anomaliler ve idrar yolu enfeksiyonları; genç erişkinlerde glomerül hastalıkları, böbrek taşları ve genetik hastalıklar; orta yaşta diyabet ve hipertansiyonun; ileri yaşta ise yaşlanmaya bağlı fonksiyon kaybı ile kronik hastalıkların ön planda olduğunu söylüyor.
Dr. Çelik sözlerini şöyle tamamlıyor: Yüksek tansiyonun iyi kontrol edilmesi, kan şekerinin düzenli takip edilmesi, tuz tüketiminin azaltılması, düzenli egzersiz, ideal kilonun korunması, sigaradan uzak durulması ve hekim önerilerine uygun ilaç kullanımı hem kalbi hem de böbrekleri korur. Gereksiz ilaç kullanımından kaçınılmalı ve düzenli sağlık kontrolleri ihmal edilmemelidir. Erken teşhis ve doğru takip sayesinde böbrek fonksiyonları uzun yıllar korunabilir.
NEFROLOJİ UZMANI DR. HÜSEYİN ÇELİK
