Birkleyn mağaralarında mahkeme yürütmeyi durdurma kararı verdi
Diyarbakır'ın Lice ilçesi Örtülü köyünde yer alan Birkleyn mağaralarında açılmak istenen maden ruhsatları, taş ocakları ve kırma-eleme tesislerine karşı açılan dava sonuçlandı. Yapılan itirazlar ve sunulan bilirkişi raporları doğrultusunda mahkeme, projelerin yürütmesini durdurarak çalışmaları durdurdu.
Hakim kararının gerekçesi:
Diyarbakır Barosu avukatlarından ve Çevre Komisyonu Başkanı Ahmet İnan tarafından yürütülen hukuki süreçte, mağaraların birinci derece arkeolojik sit alanı olduğu, ekosistemin zarar göreceği ve bölgedeki kültürel mirasın yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu gerekçeleri öne sürüldü. Mahkeme, bilirkişi raporunu esas alarak bu tespitleri yeterli buldu ve proje faaliyetlerinin durdurulmasına hükmetti.
Mahkeme kararı, bölgede planlanan taş ocağı, kırma-eleme tesisi ve beton santrali gibi projelerin birbiriyle bağlantılı olarak alanı tahrip edeceği değerlendirmesine dayanıyor. Karar yerel halkın ve baronun itirazlarını ve uzman görüşlerini hukuki bir zeminde kabul etmiş oldu.
Bölgenin bilimsel ve kültürel önemi:
Birkleyn mağaraları yalnızca arkeolojik değeriyle değil, aynı zamanda doğal değerleriyle de öne çıkıyor. Alan, Uluslararası Doğa Koruma Örgütü tarafından önemli doğal alan ilan edilmiş; alanda endemik flora ve fauna türleri bulunuyor. Bölge halkı yaz aylarında mağaraların serin sularına girerek dinleniyor; bu yönüyle hem kültürel hem de sosyal kullanım açısından önem taşıyor.
İnan'ın aktardığı bilgilere göre, mağara içinde halen 8 bin yıllık kitabeler ve Asur döneminden kalma heykeller bulunuyor. Ayrıca Dicle Üniversitesi tarafından yapılan akademik çalışma, alanın aynı zamanda bir jeomiras niteliği taşıdığını; kayaç yapısının jeolojik süreçlere ilişkin önemli veriler içerdiğini ortaya koyuyor. Bu üç özellik bir arada bulunduğunda alanın nadir bir nitelik taşıdığı vurgulanıyor.
Koruma ve gelecek planları:
Diyarbakır Barosu ve yöre halkı, korumanın güçlendirilmesi için resmi başvurularını sürdürüyor. İnan, koruma statüsünün yükseltilmesi ve bölgenin bilimsel olarak detaylı şekilde kazılması gerektiğini belirtiyor. Bu amaçla Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü ve ilgili bakanlıklara başvurular yapıldı.
Ayrıca bölgenin UNESCO Dünya Miras Listesine alınması için başvuru sürecinin başlatılacağı açıklandı. İnan, UNESCO adaylığı için kamu kurumlarıyla koordinasyonun gerekli olduğunu, başvuru sürecinin meslek örgütlerinin tek başına yürütebileceği bir süreç olmadığını hatırlattı. Yerel yönetimler, kamu kurumları ve sivil toplumun ortak çalışması gerektiği vurgulanıyor.
Mahkeme kararının ardından bölgenin koruma altına alınması yönündeki adımlar ve kapsamlı arkeolojik-jeolojik çalışmaların başlatılması bekleniyor. Yerel halk, baro ve uzmanlar sürecin takipçisi olacaklarını duyurdu.
Mahkeme, Birkleyn mağaralarında madencilik faaliyetlerine durdurma kararı verildi
