Bir tabağın ötesi: okul yemeği, eşitsizlik ve gıda politikalarının kesişimi

Murat Ülker'den İstanbul Science Summit 2026 değerlendirmesi Yıldız Holding Yönetim Kurulu Üyesi Murat Ülker, 15 Kasım Pazar günü yayımladığı yazıda, Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı’nın öncülüğünde düzenlenen İstanbul Science Summit 2026u ve zirvede öne çıkan meseleleri değerlendirdi. Zirvede dünyanın farklı ülkelerinden bilim insanlarının katıldığı oturumlarda çocukların sağlıklı gelişimi, dengeli beslenme alışkanlıkları ve çocukluk çağı obezitesiyle mücadele başta olmak üzere çok sayıda konu masaya yatırıldı. Okul yemeklerinin çok boyutlu etkisi: Ülker, zirvede paylaşılan başlıca bulgulara atıfta bulunarak, London School of Hygiene & Tropical Medicinedan Prof. Donald Bundynin okul yemeği programlarına ilişkin çarpıcı analizlerini aktardı. Bundy’nin vurguladığı üzere ilk bin güne dikkat çekmek yaygın bir yaklaşım olsa da büyüme, beyin gelişimi ve ergenlik dönemine kadar geçen süreç bununla sınırlı değil; bu nedenle beslenmeye verilen dikkat azalırsa kayıplar yaşanabiliyor. Ülker, okul yemeğinin yalnızca sağlık değil eğitim ve tarım politikalarını da etkilediğini belirterek, nitelikli bir öğünün çocuğun okula devamını ve öğrenmesini destekleyebildiğini; aile yükünü hafiflettiğini ve yerel üreticiden alım yapıldığında çiftçiye düzenli pazar sağladığını vurguladı. Zirvede paylaşılan tahminlere göre, iyi tasarlanmış okul yemeği ve tamamlayıcı programlara yatırılan her 1 dolar, 7 ila 35 dolar arasında fayda sağlayabiliyor; Ülker bu rakamı bir iş insanı gözüyle değerlendirdi ve bunun uygulama ve tasarıma göre değişeceğini hatırlattı. Okul yemeklerinin eşitsizlik azaltmadaki rolü ve hafta sonu boşluğu: Ülker, Tokyo Üniversitesi’nden Prof. Kentaro Murakaminin gözlemlerine de değindi; Japonya’da okul öğünlerinin ilkokul çocuklarının neredeyse tamamına ulaştığı, menülerin yalnızca mekanik besin öğesi hedefleriyle sınırlı kalmayıp çocukların diğer öğünlerde neleri eksik alabileceğinin de hesaba katıldığı belirtildi. Araştırmalar, okul olmayan günlerde yiyecek yetersizliğinin arttığını; okul günlerinde ise aile gelirine bağlı beslenme farklarının azaldığını gösteriyor. Buna karşın Ülker, okulun sunduğu beslenme imkanının hafta sonları ve tatillerde devam ettirilmesinin önemine dikkat çekti: "Aynı okulda aynı nitelikte yemeğe ulaşmak, çocukların farklı ev koşullarından kaynaklanan dezavantajlarını hafifletebilir. Peki hafta sonu ne oluyor? Tatilde ne oluyor? Çocuğun hayatı okul kapısında başlamıyor, orada bitmiyor." Sürdürülen projeler ve somut sonuçlar: Yazısında Sabri Ülker Vakfı’nın geliştirdiği "Yemekte Denge Eğitimi" projesine de yer veren Ülker, projenin 2011’de dört ilde başladığını, 2025’e gelindiğinde 25 ile yayıldığını ve başlangıcından bu yana 7 milyondan fazla öğrenci, öğretmen ve ebeveyne ulaştığını aktardı. Ülker bu rakamı "müthiş bir başarı" olarak nitelendirip projenin farklı coğrafyalara adapte edilerek globalleştirildiğini belirtti. Ülker, zirvenin ikinci gününde dile getirilenlerin, sadece akademik bir tartışma olmadığını; yapılanların günlük hayata, üretime ve politikalara dönüşmesi gerektiğini vurguladı. Bilimin gösterdiği yolu yeni ürünlere, erişilebilir desteklere ve ulaşılabilir öğünlere dönüştürmenin önemine dikkat çekti ve şirket olarak bilim insanlarını dinleyip çalışmalarına entegre ettiklerini ifade etti. Gebelik öncesi sağlık, bebek bakımı, okul öğünü, öğretmen eğitimi ve evdeki sofra arasındaki süreklilike vurgu yapan Ülker, gıda üreticilerinin ürün geliştirirken, tüketici iletişiminde, araştırma desteğinde ve çalışanların ihtiyaçlarını gözetirken bilimsel bilgiyi günlük kararlara nasıl taşıdıklarını sorgulamaları gerektiğini belirtti. Kamu, akademi, sağlık çalışanları, eğitimciler, aileler ve özel sektörün birlikte hareket etmesinin ilerleme için şart olduğunu ifade etti. Yazısını toplumsal eşitsizlik ve uygulanabilirlik sorularıyla sonlandıran Ülker, "Dengeli beslenin, hareket edin" gibi genel tavsiyelerin yeterli olmadığını; bütçe, mahalle, çalışma saatleri, alışveriş ve yemek hazırlama olanaklarının bu tavsiyelerin uygulanmasını belirlediğini hatırlattı ve pratik engellerin aşılmasının gerekliliğine işaret etti. Ülker, "Bir anne ne yapması gerektiğini biliyor ama yapamıyorsa, ona aynı bilgiyi bir kez daha vermek neyi değiştirir?" sorusuyla, politikalarda eyleme dönüşen desteklerin önemini vurguladı. İstanbul Science Summit 2026’da paylaşılan veriler ve örnek uygulamalar, okul beslenme programlarının geniş kapsamlı faydalarını ortaya koyuyor; bu faydaların saha tasarımına, sürdürülebilir finansmana ve toplumun ihtiyaçlarına uygun biçimde hayata geçirilmesi gerektiği açık. İSTANBUL SCİENCE SUMMİT 2026, SABRİ ÜLKER GIDA ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ VAKFI'NIN ÖNCÜLÜĞÜNDE GERÇEKLEŞTİRİLDİ. YILDIZ HOLDİNG YÖNETİM KURULU ÜYESİ MURAT ÜLKER (SOLDAN ÜÇÜNCÜ), ZİRVEYİ DEĞERLENDİRDİ.

Bir tabağın ötesi: okul yemeği, eşitsizlik ve gıda politikalarının kesişimi

Murat Ülker, İstanbul Science Summit 2026'da okul yemeklerinin sağlık, eğitim ve tarımı birleştirip toplumsal fayda sağladığını ve yatırım getirilerini vurguladı.