Prof. Dr. Nesrin Yıldız'ın uyarısı
Atatürk Üniversitesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nesrin Yıldız, Erzurum'da düzenlenen uluslararası tarım fuarı sonrası Pasinler Ovası'nda yetişen karpuzlarda gözlenen fizyolojik bozukluğa dikkat çekti. Yıldız, üretimde kulaktan dolma uygulamaların yerine kantitatif verilere dayanan bilimsel yöntemlerin zorunlu olduğunu vurguladı.
fuara ilişkin değerlendirme:
9-13 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilen Erzurum Tarım Fuarı'nı takip ettiğini belirten Yıldız, fuarın üniversitenin eğitim-öğretim dönemi öncesine denk gelmesi nedeniyle öğrencilerin katılamadığını söyledi. Şehirdeki iki üniversitenin öğrenci ve akademik gücünün fuar odaklı etkinliklerde önemli bir itici güç olduğuna değinen Yıldız, katılımcı profili açısından beklentilerin altında kalan yönler olduğunu belirtti.
Fuarda sergilenen yapay zekâ destekli otonom tarım araçları, termal destekli topraksız tarım uygulamaları ve organik gübreler gibi yenilikleri umut verici bulan Yıldız, bölge tarımı açısından stratejik öneme sahip karpuz üretiminin fuar gündeminde yeterince yer almamasını eksiklik olarak nitelendirdi.
Pasinler karpuzunda gözlemler ve etkileri:
Yıldız, saha incelemelerinde halk arasında 'koflaşma' veya 'ampulleşme', literatürde ise "boş yüreklilik" (hollow heart) olarak adlandırılan iç boşalmanın görüldüğünü aktardı. Prof. Dr. Yıldız, "Bu durum meyvenin lezzetini ve şeker oranını olumsuz etkilemez, hatta bu karpuzlar genellikle daha tatlı olur. Ancak meyvenin pazar değerini ciddi oranda düşürür ve raf ömrünü kısaltır" diyerek üreticilerin ekonomik kaybına işaret etti.
Yıldız, Erzurum ve çevresinde termal kaynakların kullanılmasıyla seracılık uygulamalarının yaygınlaşmasının olumlu olduğunu ancak özel ekolojik koşul isteyen ürünlerde bu tür fizyolojik sorunların önlenmesinin şart olduğunu ekledi.
koflaşmanın nedenleri ve bilimsel çözüm reçetesi:
Uzman, karpuzlarda iç dokunun boş, susuz ve lifli bir yapıya dönüşmesinin başlıca nedenlerini düzensiz sulama, gece-gündüz arasındaki aşırı sıcaklık dalgalanmaları, yetersiz tozlaşma, aşırı azotlu gübre kullanımı ile potasyum, kalsiyum ve bor eksikliği olarak sıraladı.
Çözüm için Prof. Dr. Yıldız'ın önerileri şu başlıklarda toplandı:
Dengeli nem yönetimi: Toprak neminin sürekliliğini sağlamak amacıyla damla sulama sistemlerine geçilmesi gerektiği belirtildi.
Tozlaşma desteği: Dişi çiçeklerin döllenmesini güvence altına almak için tozlaşma döneminde tarlalara arı kovanları yerleştirilmesi önerildi.
Analize dayalı gübreleme: Gübreleme kararlarının rastgele değil, bitkinin ihtiyaçlarını gösteren kantitatif toprak analizleri ve yaprak analizleri ile verilmesi gerektiği; aşırı azot kullanımından kaçınılıp kalsiyum, potasyum ve bor takviyelerine öncelik verilmesi gerektiği vurgulandı.
Yıldız, bu önerilerin saha koşullarına uygulanmasının hem ürün kalitesini hem de pazar değerini koruyacağını belirtti ve çözümün çok disiplinli, veriye dayalı yaklaşımlarla mümkün olacağını ifade etti.
üniversiteye tez çağrısı:
Bu sorunun çözümünde akademik katkının önemine dikkat çeken Prof. Dr. Nesrin Yıldız, Pasinler karpuzundaki iç boşalması probleminin Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü tarafından acilen bir yüksek lisans veya doktora tezi kapsamında ele alınmasını önerdi. Yıldız, saha verileriyle desteklenen akademik çalışmaların hem bölge üreticisine hem de bilim dünyasına somut reçeteler sunacağını kaydetti.
ERZURUM’DA DÜZENLENEN ULUSLARARASI TARIM FUARININ ARDINDAN DEĞERLENDİRMELERDE BULUNAN ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME ANABİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. NESRİN YILDIZ, PASİNLER OVASI’NDA YETİŞTİRİLEN KARPUZLARDA GÖRÜLEN "BOŞ YÜREKLİLİK" (KOFLAŞMA) SORUNUNA DİKKAT ÇEKEREK, ÜRETİCİLERE VE BİLİM DÜNYASINA KRİTİK UYARILARDA BULUNDU.
