Barış Çakır: ihracatta asıl başarı miktar değil katma değer artışıyla sağlanacak
Veriler ve değerlendirme
Asset GLI Genel Müdür Yardımcısı ve Gümrük Müşaviri Barış Çakır, 2026'nın ilk 6 aylık dış ticaret verilerini değerlendirerek Türkiye'nin küresel belirsizliklere rağmen ihracat performansını koruduğunu ancak sürdürülebilir büyüme için yüksek katma değerli üretim ve ihracata odaklanılması gerektiğini söyledi.
Ticaret Bakanlığı verilerine göre ocak-haziran döneminde ihracat yüzde 3,6 artışla 136,1 milyar dolar, ithalat yüzde 4,6 artışla 189,2 milyar dolar oldu. Böylece dış ticaret hacmi yüzde 4,2 artarak 325,2 milyar dolara ulaştı.
Çakır, haziran ayındaki gelişmelere dikkati çekerek şu değerlendirmeyi paylaştı:
"Haziran ayında ihracatın yıllık bazda yüzde 21,9 artarak 24,9 milyar dolara ulaşması, küresel talepteki kademeli toparlanmanın Türk ihracatına olumlu yansımaya başladığını gösteriyor. Ancak aynı dönemde ithalatın da yüzde 23,1 artması, üretimimizin halen önemli ölçüde ithal ara malına bağımlı olduğunu ortaya koyuyor."
Çakır, dış ticaret açığındaki artışın yapısal dönüşüm ihtiyacını da şöyle özetledi: "İhracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 71,9 seviyesine gerilemesi, ihracat artışının tek başına yeterli olmadığını gösteriyor. İhracat büyürken ithalata olan bağımlılığı azaltacak üretim politikalarının güçlendirilmesi gerekiyor."
Haziran ayında toplam ihracatın yüzde 93,7'sinin imalat sanayinden geldiğine işaret eden Çakır, yatırım malları ihracatındaki yüzde 32,7'lik artışın daha yüksek katma değerli üretime geçiş için umut verdiğini belirtti.
Coğrafi dağılım ve beklentiler
Çakır, dış ticaretin coğrafi dağılımında Avrupa Birliği'nin Türkiye'nin en önemli ihracat pazarı olmaya devam ettiğini, Almanya, ABD ve İtalya'nın ihracatta ilk sıralarda yer aldığını; ithalatta ise Çin'in liderliğinin teknoloji ve ara malı bağımlılığını ortaya koyduğunu söyledi.
Yılın ikinci yarısı için mevcut eğilim sürerse Türkiye'nin 2026 yılını 275-280 milyar dolar ihracat seviyesinde tamamlayabileceğini belirten Çakır, bunun Avrupa ekonomisindeki toparlanma, enerji fiyatlarının istikrarı ve jeopolitik risklerin artmamasına bağlı olduğunu vurguladı.
Çakır sözlerini şu ifadelerle tamamladı:
"Yıllıklandırılmış ihracatımızın yaklaşık 278 milyar dolara ulaşması önemli bir başarı. Ancak 2028 yılı için belirlenen 500 milyar dolarlık ihracat hedefi, yalnızca üretim miktarını artırarak gerçekleştirilemez. Yüksek teknolojili üretim, dijitalleşme, yeşil dönüşüm ve katma değeri yüksek ürünlerin ihracattaki payını artıracak yapısal dönüşümler bu hedefe ulaşmanın temel anahtarı olacaktır. Önümüzdeki dönemde asıl başarı, daha fazla ihracat yapmaktan çok ihraç edilen her bir doların Türkiye ekonomisine daha yüksek katma değer kazandırmasını sağlamak olacaktır."
BARIŞ ÇAKIR
