Balkanlarda tarih yeniden okunuyor: devlet-i aliyye mirasının saha çalışması tamamlandı
İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü desteğiyle yürütülen proje, Erzurum Büyükşehir Belediyesi ve Erzurum Diplomasi Araştırmaları Merkezi Derneği (EDAM) iş birliğinde hayata geçirildi. Projenin amacı, yüzyıllar içinde savaş ve siyasi dönüşümlerle tahrip olan Osmanlı dönemi mimari ve yazılı kültür mirasının izlerini tespit ederek ortak kültürel hafızayı yeniden canlandırmak olarak açıklandı.
Saha çalışmasının kapsamı:
Proje kapsamında 11 aylık hazırlık ve arşiv incelemelerinin ardından 14-22 Ekim 2026 tarihlerinde Bosna-Hersek, Kosova, Kuzey Makedonya, Karadağ, Arnavutluk ve Sırbistan olmak üzere altı ülkede kapsamlı saha araştırmaları gerçekleştirildi. Ekipler, T.C. Saraybosna Büyükelçiliği ve T.C. Belgrad Büyükelçiliği ziyaretleriyle projenin detaylarını resmi muhataplarla paylaştı. Saha çalışmasında toplam 13 tarihi eser odağında envanter ve belgeleme yapıldı; bu eserler arasında Bayraklı Camii, Blagaj Tekkesi, Halveti Tekkesi, Sokullu Mehmet Paşa Köprüsü, Mostar Köprüsü, I. Murad Hüdavendigar Türbesi, Alaca Camii, Morica Han, Arasta Camii Minaresi, Stari Bar Saat Kulesi, Poitelj Kalesi ve Poitelj Köyü ile Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi ve Medresesi bulunuyor.
Arşiv çalışması ve bilimsel çıktılar:
Proje, saha çalışmalarıyla eş zamanlı olarak Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri’ndeki ferman, ahitnâme ve tahrir defterlerini titizlikle inceledi. Elde edilen tüm veri, fotoğraf ve röportajlar bilimsel yöntemlerle tasnif edilerek korunuyor. Ayrıca 19 Ekim tarihinde Aliya İzzetbegoviç’in vefat yıldönümünde Bosna-Hersek’te Yunus Emre Enstitüsü Saraybosna Temsilciliği ev sahipliğinde uluslararası bir panel düzenlendi.
Projeden elde edilen malzeme, Osmanlı yönetim anlayışına işaret eden Pax Ottomanica modelinin diplomatik altyapısını açığa vurmayı hedefleyen belgesel film senaryosu ve akademik yayınlara dönüştürülecek. Hazırlanacak yayınlar ve belgesel, bölgedeki mimari, diplomatik ve kültürel mirasın geniş kitlelere ulaşması için kamuoyu ve bilim dünyasının kullanımına sunulacak.
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI SİVİL TOPLUMLA İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN DESTEKLENEN ERZURUM BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ VE ERZURUM DİPLOMASİ ARAŞTIRMALARI MERKEZİ DERNEĞİ (EDAM) TARAFINDAN ORGANİZE EDİLEN "TARİHİN SESSİZ TANIKLARI: BALKANLARDA DEVLET-İ ALİYYE MİMARİSİ, DİPLOMASİSİ VE TARİHTEKİ ROLÜ" PROJESİNİN SAHA AYAĞI BAŞARIYLA TAMAMLANDI.
