Ayvalık Zeytinyağı İçin Markalaşma ve Karekod Adımı
Ayvalık zeytinyağı, küresel arenada tanınan bir ürün olma özelliğini korurken, sektöründe yaşanan %40 rekolte düşüşü ‘‘yok yılı’’ etkisini artırdı. Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar, markalaşma süreçlerini hızlandırmak ve kalite güvencesini artırmak için karekod uygulamaları, lisanslı depoculuk ve devlet desteklerine yönelik önerilerin öncelikli olduğunu vurguladı.
Ayvalık zeytinyağının özellikleri
Ayvalık Zeytinyağı; 2 milyon 200 bin zeytin ağacına sahip bir bölgeden geliyor. Bu ağaçların 1 milyon 180 bini 250 yaş üzeri olması, bölgenin özgün ve değerli bir üretim altyapısına sahip olduğunu gösteriyor. Uçar, Ayvalık için "Ayvalık, sahip olduğu marka değeri ve marka sayısı ile zeytinyağı sektörünün vitrinidir" ifadesini kullandı ve yurt dışındaki restoranların masalarında Ayvalık Zeytinyağı ambalajlı ürün olarak yer almasının hedeflendiğini belirtti.
Karekod ve izlenebilirlik çalışmaları
Markalaşmanın hızlanması, şeffaflık sağlanması ve taklit-tağşiş gibi risklerin azaltılması amacıyla karekod uygulamaları üzerinde çalışmalar yürütüldüğü açıklandı. Uçar, bu ihtiyacın "güvenilir dijital izleme + kimlik doğrulama" bileşenlerinin birleşmesiyle karşılanacağını söyledi. Balıkesir Tarım İl Müdürlüğü koordinasyonunda, Ayvalık ilçesi içinde seçilen pilot bölge Mutluköy ve Murateli kırsal mahallelerine yönelik hazırlanan 3 yıllık "Organik Zeytin Köyü" projesi çerçevesinde parsel bazlı izlenebilirlik sağlanacağı kaydedildi.
Karekod uygulaması üzerinden üreticinin kimliği, zeytinin hangi bahçeden geldiği, hasat zamanı, analiz sonuçları, duyusal analiz doğrulaması ve coğrafi işaret kontrolü gibi bilgilerin anında görülebileceği belirtildi. Uçar, sistemin Ayvalık Zeytinyağı'nın uluslararası markalaşma sürecine ciddi katkı sunacağını ve Ayvalık öncü olursa Türkiye'nin uluslararası arenada lider konuma gelebileceğini ifade etti.
Rekolte, fiyat ve ihracat beklentileri
Uçar, 2025-2026 yılında zeytinyağı rekoltesinde %40 düşüşün tahmin edildiğini, fiyatların iki yıl öncesine gerilediğini ve üretici ile işletmelerin maliyet artışına rağmen ihracatta azalma yaşandığını söyledi. Ancak 2026-2027 sezonunda, hastalık veya doğal afet olmadığı takdirde bir "var yılı" beklendiğini ve rekoltenin artış gösterebileceğini ekledi.
Uçar, dış piyasalara yönelik hedefli çalışmayla 700-800 milyon dolar aralığında ihracat potansiyelinin bulunduğunu; ancak bu potansiyelin gerçekleşebilmesi için ambalajlı ürün ihracatı payının artırılmasının şart olduğunu vurguladı.
Lisanslı depoculuk ve destek talepleri
Yüksek girdi maliyetlerine rağmen üreticilerin ürünlerini maliyetin altında satmasının üretimin sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini belirten Uçar, Güney Marmara Kalkınma Ajansı koordinasyonunda Edremit Körfezi odalarının katılımıyla gerçekleştirilen 6 bin tonluk Kuzey Ege Zeytinyağı Lisanslı Depoculuk uygulamasının fiyat dalgalanmalarını azaltacağını söyledi. Lisanslı depoculuğun, arzın planlı şekilde piyasaya sunulmasına, fiyatların dengelenmesine ve ihracatçının izlenebilir, kaliteli ürüne kolay erişimine imkan sağlayacağı ifade edildi.
Uçar, taklit ve tağşişin markalaşma ve katma değer oluşturma çabalarının en büyük engeli olduğunu belirterek, bu konuda acil çözümler gerektiğini söyledi. Ayvalık Ticaret Odası olarak Avrupa Birliği Ayvalık Zeytinyağı Coğrafi işareti tescili sürecinin tamamlanması için çalışmaların sürdüğünü açıkladı.
Devlet destekleri ve ticaret politikası önerileri
Uçar, ambalajlı ihracatta kilogram başına 2-5 dolar arasında devlet desteği verilmesini, dökme zeytinyağı ihracatının yasaklanması yerine yıllık 150 bin ton üst sınır getirilmesini, markalaşma ve tanıtım desteklerinin %50 oranında artırılmasını talep etti. Ayrıca, Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği anlaşmasından doğan kotanın kaldırılarak rakip ülkeler Fas ve Tunus ile aynı şartların sağlanması gerektiğine dikkat çekti.
Ali Uçar, üretici korunmadan, ihracat sürdürülebilir hale getirilmeden ve değer zinciri güçlendirilmeden sektörün büyümesinin mümkün olmadığını belirterek, ilgili tüm kurumları üreticinin ve markalaşmanın yanında durmaya davet etti.
YÜZDE 40 REKOLTE DÜŞÜŞÜYLE "YOK YILI" GEÇİREN ZEYTİNYAĞI SEKTÖRÜ, MARKALAŞMA ÇALIŞMALARI İÇİN KAREKOD ÇALIŞMALARINA BAŞLADI. DÜNYA ARENASINDA CİDDİ BİR BİLİNİRLİĞE SAHİP AYVALIK ZEYTİNYAĞI’NDA MARKALAŞMA ÇALIŞMALARINA DİKKAT ÇEKEN AYVALIK TİCARET ODASI BAŞKANI ALİ UÇAR, DESTEKLER VE PROJELERLE BİRLİKTE YURT DIŞINDAKİ RESTORANLARIN MASALARINDA AYVALIK ZEYTİNYAĞININ AMBALAJLI OLARAK YER ALMASI GEREKTİĞİNİ VURGULADI.
