Aydın Gölhisar'da enginar hasadı ve soyum sezonu
Bahar aylarıyla birlikte Aydın'da enginar hasadı hız kazanırken, Efeler ilçesi Gölhisar Mahallesi'nde tarlalardan toplanan enginarlar usta ellerde sofralara hazırlanıyor. Sezonluk soyum için 600 km uzaklıktan Aydın'a gelen Çeliktaş kardeşler, çalışmanın hem ustalık hem de gelir kaynağı olduğunu vurguluyor.
Hasat ve soyum sürecinin ayrıntıları
Gölhisar, verimli toprakları ve uygun iklimi sayesinde Aydın'ın önemli enginar üretim merkezlerinden biri. Toplanan enginarlar kabuklarından ayıklanarak çanak haline getiriliyor. Enginarın karaciğer dostu olması, sindirime yardımcı oluşu ve lifli yapısıyla uzun süre tok tutması, ürüne iç piyasada yoğun talep sağlıyor. Hasat döneminde mahallede hem üretim hem de soyum işleri nedeniyle yoğun bir tempo yaşanıyor.
Ustalık, hız ve bıçağın önemi
Enginar soymada ustalık, hız ve doğru teknik belirleyici. İşi bilen kişiler günde yaklaşık 1.500 ila 2.000 adet enginar soyabiliyor; ayrıca uygulamada enginarın boyutuna göre bir kişinin günlük üretimi minimum 1.000, maksimum 2.000 adet arasında değişebiliyor. Ali Çeliktaş, çocukluğundan beri bu işle uğraştıklarını belirterek işi yapmanın kas alışkanlığı ve tecrübe gerektirdiğini söylüyor: “Çocukluğumuzdan beri tarımın, meyve ve sebzenin içerisindeyiz. Enginar soymak bizim için meslek; kaslarımız bu işe alıştı.”
Bıçak seçimi ve bileme ustalığı ise en kritik noktalar arasında. Çeliktaşlar, bıçakların özel yapım olmaktan ziyade iyi bileme gerektirdiğini aktarıyor: “Bıçaklarımız standart mutfak bıçaklarıdır. Bana sıradan bir bıçak getirin, ben onu enginar soyacak hale getiririm. Ancak bunu yapabilmek uzun zaman ve tecrübe gerektirir.” Bu doğrultuda bıçakla yapılan soyum ile iyi bilememiş bir bıçakla yapılan soyum arasında işçilik farkı ortaya çıkıyor.
Çalışma düzeni ve ekonomik boyut
İstanbul'dan sezon için Aydın'a gelen Ali ve Sezgin Çeliktaş ile ekip arkadaşları sabah erken saatlerde başlayıp akşam geç saatlere kadar çalışıyor. Soyum teknikleri arasında enginarın özünden mümkün olduğunca ince şekilde kabuklarının alınması ve soyum sonrası kararmayı önlemek için limonlu ve tuzlu su uygulaması yer alıyor. Bu işlemden sonra akşamüstü iç kısmın ayrıca temizlendiği belirtiliyor.
Çalışma temposu yorucu olmakla birlikte kazanç tatmin edici bulunuyor. Çeliktaş kardeşler, kişiye göre değişmekle beraber gelir açısından asgari ücretin 4 katına kadar ulaşılabildiğini ifade ediyor. Ekip büyüklüğüne göre sezon süresi değişiyor: 6 kişilik bir ekip sezonu yaklaşık 2 ayda kapatabilirken, 8 kişilik bir ekip bu süreyi 1,5 aya indirebiliyor; daha az kişiyle sezon uzayabiliyor. Enginar soyumu, kısa süren ama yoğun tempolu ve geliri yıl içinde önemli bir yere sahip sezonluk bir iş olarak öne çıkıyor.
TÜRKİYE'NİN ÖNEMLİ TARIM KENTLERİNDEN AYDIN'DA BAHAR AYLARIYLA BİRLİKTE ENGİNAR HASADI HIZ KAZANIRKEN, EFELER İLÇESİ GÖLHİSAR MAHALLESİ'NDE TARLALARDAN TOPLANAN ENGİNARLAR USTA ELLERDE SOFRALARA HAZIRLANIYOR. SEZONLUK OLAN ENGİNAR SOYUMU İÇİN 600 KM UZAKLIKTA AYDIN'A GELEN ÇELİKTAŞ KARDEŞLER, "SARRAF ALTINI İŞLER, BİZ DE BIÇAĞI İŞLİYORUZ. BU İŞİTEN KİŞİ BAŞI ASGARİ ÜCRETİN 4 KATINA KADAR GELİR ELDE EDİLEBİLİR" DEDİ.
