Ayasofya restorasyonunda yeni aşama:
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde yürütülen Cumhuriyet tarihinin en büyük ve en kapsamlı restorasyon projesi yeni bir evreye girdi. Bilim Heyeti üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, ana kubbe uygulamalarının ardından doğu yarım kubbenin restorasyonuna başlanacağını belirtti. Çalışmanın hedefi yapıyı hem yapısal açıdan güçlendirmek hem de özgün bezemelerini korunarak ihya etmektir.
Çalışmanın kapsamı:
Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü, Bilim Heyeti ve Koruma Kurulu kararları doğrultusunda yürütülen uygulamalarda ana kubbedeki mozaik konservasyonu çelik platform üzerinde devam ediyor. Mevcut iskelenin üzerinde mozaik yüzeylerine yönelik toz temizliği ve 'facing' adı verilen geçici bez destekleme uygulamaları yapılıyor. Bu uygulamalar eş zamanlı olarak iç ve dış müdahaleleri kapsayacak şekilde planlanıyor.
Güçlendirme gerekçesi ve yöntemler:
Uzmanların modelleme ve statik analizleri, doğu yarım kubbenin güçlendirilmesinin öncelikli olduğunu gösterdi. Bu yarım kubbenin yapısal zaafiyeti, muhtemel deprem senaryolarında çöküntünün ilk başlayabileceği nokta olarak öngörülüyor. Restorasyon kapsamında yarım kubbenin iç yüzeyindeki mozaik ve kalem işi bezemelerde konservasyon, doğu yönündeki mihrap duvarındaki mermerlerde temizlik, konservasyon ve onarım çalışmaları yapılacak.
Çalışmaların güvenli ve kontrollü yürütülmesi için doğu yarım kubbenin iç yüzeyine erişim sağlayacak çelik çalışma platformunun kurulmasına başlandı. Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, kurulacak iskele düzeninin ibadet ve ziyaretleri aksatmayacak biçimde tasarlanacağını, yeni iskelelerin mevcut kadar devasa olmayacağını vurguladı.
Neden bu aşama kritik:
Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, ana kubbenin dört büyük kemerle taşındığını ve bu kemerlerden en narinin ana kubbeyle doğu yarım kubbeyi birbirine bağlayan kemer olduğunu belirtti. Bu nedenle öncelik doğu yarım kubbeye verildi. Mevcut kalemişi bezemelerinin yaklaşık 180 yıl öncesine dayandığı ve son yıllarda dökülmelerin artması, kubbeden düşen sıva parçalarının ziyaretçiler için risk oluşturması acil müdahale gerektiriyor.
Planlanan çalışmayla ana kubbe ile doğu yarım kubbenin ilişkisi güçlendirilecek; müdahaleler hem içeriden hem de dışarıdan eşgüdümlü olarak yürütülecek. Bilim Heyeti, yapının tüm sorunlarını gözeten bütüncül çözümler üreterek hem yapısal hem de bezeme konservasyonu alanında kapsamlı bir onarım hedefliyor.
Prof. Dr. Diker, bu aşamanın restorasyonun en önemli evrelerinden biri olduğunu belirterek, çalışmaların çok uzun vadeli olmaması için çaba gösterildiğini ve önümüzdeki yılda pek çok aşamanın tamamlanmasının hedeflendiğini söyledi. Ziyaretçilerden ve ibadet için gelenlerden sürece karşı sabır istendi.
AYASOFYA BİLİM HEYETİ ÜYESİ PROF. DR. HASAN FIRAT DİKER
