Erdemoğlu'nun değerlendirmesi:
Memorial Sağlık Grubu Medstar Antalya Hastanesi Jinekolojik Onkoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Evrim Erdemoğlu, Eylül ayı Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ayı kapsamında rahim ağzı, yumurtalık, rahim ve vulva kanserlerinden korunmada aşı, tarama ve gerektiğinde koruyucu cerrahinin önemine dikkat çekti. Erdemoğlu, koruyucu yaklaşımların hastalık yükünü azaltmada belirleyici olduğunu vurguladı.
WHO hedefleri ve aşı verileri:
Erdemoğlu, Dünya Sağlık Örgütü'nün rahim ağzı kanserini ortadan kaldırma hedefi olan 90-70-90 stratejisini anlattı: kız çocuklarının %90'ının HPV'ye karşı aşılanması, kadınların en az %70'inin taranması ve hastaların en az %90'ına erişilebilir tedavi sağlanması. Ayrıca Bavyera'da izlenen yaklaşık 700 bin kadının 17 yıl süren takip çalışmasında, aşılanmış kadınlarda rahim ağzı kanseri gelişme riskinin yüzde 65 azaldığı; kanser öncesi lezyonlarda ise yüzde 52 azalma gözlendiğini belirtti.
Tarama ve aşı güvenliği:
Erdemoğlu, aşılarla ilgili yanlış bilgilerin özellikle sosyal medyada yaygın olduğunu ve bu durumun aşılama oranlarını düşürdüğünü söyledi. Aşıların güvenliğinin gösterildiğini, birçok gelişmiş ülkede kız ve erkek çocukların erken yaşta aşılandığını vurguladı. Ayrıca aşının sigorta kapsamında olmamasının uygulama yaygınlığını etkileyebildiğini; Türkiye'de bazı sigortaların aşılama desteği sağladığını ifade etti.
HPV taraması ve kendi kendine örnek alma:
HPV taramasında yeni uygulamalardan biri olarak kadınların kendi örneklerini alabilmesinin önemine değinen Erdemoğlu, bunun utanma, erişim zorluğu veya mali nedenlerle doktora gitmeyenler için büyük kolaylık sağladığını belirtti. Bu yöntemin tarama kapsamını genişletebileceğini ve vakaların erken tespitine katkı sunabileceğini anlattı.
Yumurtalık kanserinde ameliyathanede başlayan koruma:
Erdemoğlu, yumurtalık kanserinin çoğunlukla yumurtalıktan değil tüplerden kaynaklandığına yönelik yeni bulguların önleyici yaklaşımları değiştirdiğini söyledi. Yumurtalık kanserinin etkin bir taraması bulunmadığını; bu nedenle koruyucu cerrahinin, özellikle genetik yatkınlığı olanlarda, önem kazandığını belirtti: tarama yok, koruma ameliyathanede başlıyor.
Bu nedenle tüp bağlama yerine tüplerin alınmasını önerdiklerini; safra kesesi ya da böbrek taşı ameliyatı gibi başka bir nedenle karın ameliyatı geçiren ve çocuk doğurganlığını tamamlamış kadınlarda operasyon sırasında tüplerin alınmasının yumurtalık kanserini cerrahi olarak engelleyebileceğini aktardı. Erdemoğlu ayrıca ACOG'un kalıcı korunma ve rahmin alınacağı ameliyatlarda tüplerin alınması yönünde önerileri olduğunu hatırlattı.
Rahim ve vulva kanserine ilişkin uyarılar:
Rahim kanserinin menopoz sonrası kanamayla belirti verebildiğini belirten Erdemoğlu, menopoz sonrası görülen herhangi bir kanamanın, bir damla dahi olsa, önemsenmesi ve doktora başvurulması gerektiğini vurguladı. Rahim kanserinin kilo ile ilişkili olduğunu; kilo kontrolü ve sağlıklı yaşamın özellikle menopoz öncesinde korunmada etkili olduğunu söyledi.
Vulva bölgesindeki kanserlerin ise HPV ve kaşıntılı hastalıklara bağlı olarak arttığını; menopoz sonrası dönemde vulvada kaşıntı veya uzun süreli kaşıntılı lezyonların mutlaka araştırılması ve tedavi edilmesi gerektiğini ifade etti.
Uzman cerrahinin önemi ve son öneriler:
Erdemoğlu, kadın kanserlerinde cerrahiyi yapan uzmanın—özellikle jinekolojik onkoloji uzmanının—hastanın sağ kalımı üzerinde belirleyici etkisi olduğunu, ilk cerrahinin önem taşıdığı durumlarda jinekolojik onkoloğa yönlendirilmenin gerekliliğini vurguladı.
Son olarak Erdemoğlu şu önerilerde bulundu: HPV aşısı için hekiminizle görüşün; taramalarınızı aksatmayın; HPV ve smear testlerini KETEM veya polikliniklerde yaptırın; ailenizde yumurtalık veya meme kanseri sık görülüyorsa doktorunuzdan koruyucu cerrahi seçenekleri hakkında bilgi alın.
Jinekolojik kanserlere karşı aşı, tarama ve koruyucu cerrahi uyarısı
