Çorak araziden ticari badem bahçesine dönüşüm
Elazığ'ın Ağın ilçesinde Tekstil Mühendisi ve Turgut Özal Üniversitesi Yeşilyurt Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Murat Ören, 9 yıl önce elindeki çorak arpa tarlasını kapama badem bahçesine çevirerek bölgesel üretime yeni bir soluk getirdi. Kurduğu bahçede ağırlıklı olarak ticari değeri yüksek, Fransız menşeili Ferragnes ve Ferraduel cinsleri yetiştiriliyor ve hasat başladı.
Bölgesel potansiyel ve üretimin yükselişi:
Ören, Ağın'ın son 15 yılda badem üretiminde ciddi bir atılım yaptığını vurguluyor. Toprak yapısı ve iklim koşullarının üretime uygunluğu ile birlikte, ilçenin insanının kültürel alışkanlıkları da üretimi destekliyor. Bu faktörler sayesinde Ağın, Adıyaman'ın Kahta ilçesiyle birlikte Türkiye'deki ana badem merkezlerinden biri haline geldi. Ören, küçük arazi parçalarına rağmen bölgenin oransal olarak ülke üretiminde önemli bir paya sahip olduğunu belirtiyor.
Kurulan kapama bahçe modelinin amacı, alandan süreklilik ve kalite sağlamak; Ferragnes ile Ferraduel gibi çeşitlerin tercih edilmesindeki temel nedenler ise ticari değerin yüksek olması ve pazar talebinin uygunluğudur.
Rekolte dalgalanması, pazar ve ihracat:
Geçen yıl bölgede meydana gelen don olayı nedeniyle neredeyse hiç rekolte alınamadığını hatırlatan Ören, bu sezon genel görünümün daha iyi olduğunu ancak üretimin oldukça dengesiz seyrettiğini aktardı. Ören'in ifadesiyle, 'aynı bahçe içerisinde yan yana olan ağaçlardan bir tanesi çok güzel şekilde tutmuşken, hemen yanı başında aynı toprakta, aynı suyu alan, aynı gübreyi alan, aynı bakım yapılan badem fidanında hiçbir bademin olmadığını görebiliyoruz'.
Üretim dalgalanmasına rağmen ürünler genellikle tüccarlar aracılığıyla kabuklu veya iç badem olarak iç pazara sunuluyor. Ören, bazı ürünlerin yerel büyük marketlerde satıldığını, bir kısmının ise işlenerek yurt dışına gittiğini tüccarlardan öğrendiklerini belirtiyor. Bu dağıtım kanalları, bölge ekonomisine ve Türkiye'nin badem ihracatına katkı sağlıyor.
Ören'in 9 yıllık deneyimi, kırsal alanda arazi kullanımının dönüştürülebileceğini ve yerel üretimin sisteme entegre edilebileceğini gösteriyor. Ancak iklim riskleri ve verim dengesizlikleri, üretimin sürdürülebilirliği için dikkatle yönetilmesi gereken başlıca konular olarak öne çıkıyor.
Sonuç olarak, Ağın'daki bu dönüşüm hem bölge ekonomisine yeni gelir kapıları açıyor hem de Türkiye'nin badem merkezleri arasında ilçenin önemini artırıyor. Ferragnes ve Ferraduel gibi ticari çeşitlerle yürütülen üretim, doğru iklim ve bakım koşullarında verimli olabileceğini kanıtlıyor; fakat istikrarlı rekolte için iklim kaynaklı risklerin azaltılması gerekiyor.
Tekstil Mühendisi, arpa tarlasını 9 yılda Fransız badem bahçesine dönüştürdü
