Antalya'da örtü karar taslağı ve amaçlanan mutabakat:
Antalya'da devam eden COP31 sürecinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, müzakerelerin sonuçlarını ve uygulamaya dönük yol haritasını içeren yeni örtü karar taslağını açıkladı. Taslağın henüz kesinleşmediğini belirten Kurum, tarafların uzlaşması halinde metnin yarın yapılacak genel kurulda Antalya Mutabakatı olarak ilan edilmesini hedeflediklerini kaydetti. Toplantıda COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ile UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiell de hazır bulundu.
Kurum, örtü karar taslağının Paris Anlaşması'nın 1,5 derece hedefine güçlü bağlılık gösterdiğini, taslakta 167 tarafın yeni ulusal katkı beyanı sunmasının önemli bir ilerleme olarak yer aldığını aktardı. Müzakerelerin temel gündeminde hedeflerin uygulamaya dönüşmesi, finansmana erişim ve somut proje üretimi bulunduğunu vurguladı.
Öne çıkan hedefler ve somut çağrılar:
Taslak metinde öne çıkan başlıklardan biri küresel elektrifikasyon çağrısı oldu. Kurum, nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılmasını hedefleyen "35’e 35" çağrısını hatırlattı. Bu hedefin yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması, enerji verimliliği, modern elektrik şebekeleri ve depolama çözümleriyle birlikte ele alındığını belirtti. Ayrıca taslakta 2030'a kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin üç katına çıkarılması ve enerji verimliliğindeki yıllık iyileşme hızının iki katına yükseltilmesi hedefleri de yer aldı.
Kurum, taslağın Paris Anlaşması'na bağlılığı merkezine koyduğunu vurgulayarak, "1,5 derece hedefini korumak, hayatı korumaktır" ifadelerini kullandı. Bu hedefin korunmasının tarımsal üretimden kıyı koruma, su kaynakları yönetimi ve çocukların güvenli geleceğine kadar etkileri olduğuna dikkat çekti.
Finansman, uygulama ve proje eksikliği:
İklim finansmanının özellikle en az gelişmiş ülkeler, küçük ada devletleri ve iklimden ağır etkilenen toplumlar için yaşamsal önemde olduğunu söyleyen Kurum, taslakta uyum finansmanının 2035'e kadar en az üç katına çıkarılması çağrısına destek verdiklerini bildirdi. Ancak kaynakların artırılmasının yanı sıra, finansmanın zamanında ve uygulanabilir projelere ulaşmasının kritik olduğunu vurguladı.
Kurum, mevcut taahhütlerin bile tam anlamıyla hayata geçirilmediğini, bunun da 1,5 derece hedefine erişimi zorlaştırdığını belirterek "Mevcut taahhütler gerçekleşse bile 1,5 derece hedefine yeterli mi? O da değil" dedi. Finansman ve proje uygulamalarındaki darboğazlara ilişkin olarak "Para var ama kullandıramıyoruz" tespitini yaparak; eksikliğin hazır ve uygulanabilir proje olmaması, onay ve ödeme süreçlerinin yavaşlığı olduğunu anlattı.
Bu sorunlara çözüm olarak Kurum, İklim Uygulama Köprüsü mekanizması ile yerel yönetimlerin kapasitesini güçlendirmeye yönelik Sürdürülebilir Kentsel Dirençlilik Finansman Faaliyeti (SURFF) gibi uygulamaları örnek gösterdi. Amaç, doğru projeyi doğru finansmanla hızlıca harekete geçirmek ve mevcut kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak.
Uygulama COP'u vurgusu ve emisyon hedefleri:
Kurum, COP31 başından beri toplantıyı "Uygulama COP'u" olarak tarif ettiklerini, hedef ile uygulama arasındaki mesafenin kısaltılmasının öncelik olduğunu söyledi. Antalya Mutabakatı ve örtü kararının hayata geçirilmesi halinde mevcut emisyonlarda kabaca yüzde 30 azalma sağlanabileceğini belirterek, bu hedef doğrultusunda müzakerelerin sonuna kadar devam edeceğini ifade etti.
Fosil yakıtlar konusu gündeme geldiğinde Kurum, COP28'de fosil yakıtlardan uzaklaşmaya dair kararlar alındığını hatırlattı ve 2035 elektrifikasyon hedefinin bu yönelimle tutarlı olduğunu belirtti. Taslağın geri adım olduğu eleştirilerine katılmadığını ve çözüm üreten somut yaklaşımların öncelenmesi gerektiğini söyledi.
Diğer başlıklar: biyometan, erken uyarı sistemleri ve yatırımlar:
Taslak kapsamında karbon yakalama, kullanma ve depolama teknolojilerinin sanayi kollarında önemine işaret eden Kurum, metan emisyonlarının azaltılması, Sıfır Atık ve döngüsel ekonomi yaklaşımlarının yer aldığını belirtti. Türkiye'nin 2040 yılına kadar 1,5 milyar metreküp biyometan üretim hedefi taslakta yer alan deklarasyonlar arasında sayıldı.
İklim kaynaklı afetlerde erken uyarı sistemlerinin hayat kurtarıcı etkisine vurgu yapıldı; Kurum, herkesin 2027'ye kadar erken uyarı sistemlerinin koruması altında olması hedefine destek verdiklerini söyledi. Ayrıca Çin ve Suudi Arabistan ile enerji alanında toplam 10 bin megavat düzeyinde yatırım iş birliğine işaret ederek, Çin ile 7 bin, Suudi Arabistan ile 3 bin megavatlık ortaklıkların sürdüğünü aktardı.
Son aşama: uzlaşma arayışı ve müzakerelerin kritik günleri
COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen, yeni örtü karar taslağının taraflarla yürütülecek görüşmeler için temel oluşturduğunu, istişarelerin süreceğini belirtti. UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiell ise hızın belirleyici olduğunu, Paris Anlaşması'nın yön gösterdiğini ama uygulamaların hızlandırılmasının şart olduğunu ifade etti.
Basın toplantısının sonunda Kurum, tarafları ortak bir sonuç etrafında buluşturmak için çalışmayı sürdüreceklerini belirterek, "Tarafların kaygılarını dinliyor, siyasi iradeye ihtiyaç duyulan bütün alanlarda çözüm seçeneklerini masaya getirmeye devam ediyoruz. Sorunun değil, çözümün peşinde olacağız. Tarafları ortak bir sonuç etrafında buluşturacağız. Çözüm çıkmadan masadan kalkmayacağız" dedi. Müzakerelerin uzlaşma sağlanana kadar devam edeceği ve Antalya'dan uygulanabilir bir yol haritası ilan etme hedefinin sürdüğü vurgulandı.
ANTALYA'DA DEVAM EDEN COP31'DE YENİ ÖRTÜ KARAR TASLAĞINI AÇIKLAYAN ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANI MURAT KURUM, PARİS ANLAŞMASI'NIN 1,5 DERECE HEDEFİNE BAĞLILIKLARINI YİNELEYEREK, ANTALYA MUTABAKATI'NI YARIN GENEL KURULDA İLAN ETMEYİ HEDEFLEDİKLERİNİ SÖYLEDİ.