Tanı, bekleyiş ve ağırlaşan süreç:
Antalya’da emekli anestezi teknisyeni Hasibe İlhan beş yıl önce karın bölgesindeki şişlik şikâyetiyle hastaneye başvurdu. Yapılan tetkiklerle siroz teşhisi konulan 60 yaşındaki hasta, bir süre ilaç tedavisi aldı ancak tedaviye yanıt vermemesi üzerine karaciğer nakline karar verildi. Başvurduğu Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Organ Nakli Merkezi tarafından önce kadavradan organ bekleme listesine alınan İlhan’ın genel durumu kötüleşince canlı verici arayışına gidildi.
Hastalık sürecinde Hasibe İlhan, karın boşluğunda yoğun sıvı birikimi nedeniyle nefes almakta güçlük çektiğini, karnında "en az 10 litre, 15 litre" sıvı olduğunu ve bunun yaşam kalitesini ciddi şekilde etkilediğini aktarıyor. Nakil kararı öncesinde yaşadığı potasyum yüksekliği ve artan amonyak nedeniyle ciddi bilinç kaybı yaşadı.
kızından gelen fedakârlık:
O sırada Avustralya’da eğitim gören kızı Gökçem İlhan (27), annesinin nakile ihtiyacı olduğunu öğrenince Türkiye’ye geldi. Yapılan tetkikler sonrasında yaklaşık bir yıl önce Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde gerçekleştirilen ameliyatla Gökçem’den alınan karaciğer dokusu annesine nakledildi. Ameliyat sürecinde ve değerlendirmelerde ekip, vericinin sağlığının her zaman öncelikli olduğunu belirtti; risk görüldüğü takdirde canlı vericiden organ alınmayacağı vurgulandı.
Hasibe İlhan nakil sonrası yoğun bakımda gözlerini açınca ilk sorusunun "Kızım nasıl?" olduğunu söylüyor. Kızı da uyanır uyanmaz "Annem nasıl?" diye sordu. İlhan, iyileşme sürecinde hemşirelerin ve sağlık ekibinin desteğinin kendisi için çok değerli olduğunu ifade etti ve espriyle "Genç ciğeri aldım, kendim gençleştim" dedi.
verici ve alıcı iyileşmesi, kontrol süreci:
Prof. Dr. Arif Aslaner, Hasibe İlhan’ın tanısının kriptojenik (nedeni bilinmeyen) karaciğer sirozu olduğunu belirtiyor. Aslaner, kadavradan nakil beklentisinin sürdüğünü ancak hastanın durumunun bozulması nedeniyle canlı verici aranmasına karar verildiğini; kızının bağışçılığıyla naklin gerçekleştirildiğini aktardı.
Operasyon sonrası verici Gökçem beşinci günde taburcu edilirken alıcı Hasibe yaklaşık onuncu günde sağlığına kavuştu. Naklin üzerinden yaklaşık bir yıl geçti ve Prof. Dr. Aslaner, bu hafta yapılan kontrolde hastanın herhangi bir sorun yaşamadığını, ilaçlarını düzenli kullandığını ve kendini gayet iyi hissettiğini bildirdi.
vericinin motivasyonu ve süreçte yaşananlar:
Gökçem İlhan, annesinin sağlığı için bağış yapmaya karar verdiğini ve bunun kendisi için en kıymetli tercih olduğunu söylüyor: "Benim için annem hayatımdaki en değerli insanlardan biri, onun için kalbimi bile çıkarıp veririm." Başta kan grubu uyumsuzluğu söz konusu olsa da gerekli değerlendirmelerle bağışçı olabilmiş; ameliyat sonrası verici iyileşmesi ilk aylarda zorlu geçmiş, ancak alıcı daha uzun sürede toparlanma gösterdi.
Hasibe İlhan ise süreç boyunca organ bağışına dair düşüncelerini paylaşıyor: yaklaşık 30 yıl önce kendisinin de organ bağışında bulunduğunu, bu kaydın belki de sürecinde etkili olduğunu ve kızının tereddütsüz fedakârlığının kendisini derinden etkilediğini ifade ediyor.
organ bağışı ihtiyacı ve farkındalık çağrısı:
Prof. Dr. Arif Aslaner, 3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası kapsamında yaptığı açıklamada organ nakli bekleyen hasta sayısının giderek arttığını ve pandemi sonrası bağış oranlarında düşüş gözlediklerini söyledi. Aslaner, bağışların yıl boyunca artırılması gerektiğini; organ bağışının arttığı takdirde daha fazla hastanın sağlığına kavuşabileceğini vurguladı: "Bir bağışçıyla en az beş hasta sağlığına kavuşuyor. Karaciğer, böbrekler, kornealar, yeri geldiğinde pankreas ve ince bağırsak bağışlanabiliyor."
Hasibe ve Gökçem’in hikâyesi hem canlı vericilik uygulamalarının başarısını hem de aile içi bağışların hayat kurtarıcı etkisini gösteriyor. Hem hekimlerin hem de hasta yakınlarının ortak mesajı, organ bağışına ilişkin farkındalığın artırılması ve bağış süreçlerinin desteklenmesi yönünde oldu.
Not: Haber içeriğinde yer alan tarihler, yaşlar ve sağlık kurumlarına ait ifadeler kaynak beyanlarına göre korunmuştur.
Beş yıl sirozla mücadele etti, kızının bağışladığı karaciğerle sağlığına kavuştu
