Anadolu Üniversitesi Engelliler Haftası'nda kapsayıcı vizyonunu sundu
10-16 Mayıs tarihleri arasında eş zamanlı kutlanan Engelliler Haftası vesilesiyle Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi, özel eğitimdeki akademik birikimini ve kapsayıcı eğitim yaklaşımını kamuoyuna aktardı. Fakülte Dekanı Prof. Dr. İbrahim Halil Diken, engelliliğin yalnızca bireysel bir durum olmadığını; erişilebilirlik, eğitim ve istihdamla doğrudan ilişkili toplumsal bir mesele olduğunu vurguladı.
Engellilik tanımı ve iki boyutlu yaklaşım
Prof. Dr. Diken, engelli bireyleri tanımlarken gelişimsel alanlardaki farklılıkları ön plana çıkardı ve bu farklılıkların toplum tarafından yapılması gereken düzenlemeleri zorunlu kıldığını belirtti. Diken'in ifadesiyle: "Engelli birey; doğum öncesi, doğum anı veya doğum sonrasında bireyin farklı nedenlerden kaynaklı olarak bilişsel, motor gelişimi veya dil ve konuşma dediğimiz iletişim, sosyal-duygusal gelişim alanında yaşadığı... farklılıklar". Ayrıca bu durumun iki boyutu olduğuna dikkat çekti: tipik gelişimden olumsuz etkileme (özürlülük) ve üstün zekâ/üstün yetenek boyutu.
Toplumun geniş bir kesimi etkileniyor
Türkiye'deki engelli nüfusa ilişkin değerlendirmede Prof. Dr. Diken, resmi rakamlara göre yaklaşık 10 milyon engelli birey bulunduğunu ve bu rakamın anne, baba ve kardeşler eklendiğinde dört katına çıkacağını belirterek toplumda yaklaşık 40 milyon kişinin doğrudan etkilendiğini söyledi. Bu veriyi, engelliliğin toplumsal boyutunu açıklamak için kullandı.
Erken müdahale ve istihdam öncelikleri
Özel eğitim alanında iki temel sorun olduğuna işaret eden Diken, bunları 0-6 yaşa yönelik erken müdahale modelinin eksikliği ve eğitim sonrası istihdam sorunu olarak sıraladı. Diken, okulu bitiren engelli bireylerin işe yerleşme, işte devam etme ve üretkenliğe katılma süreçlerinde önemli güçlüklerle karşılaştıklarını vurguladı.
Eğitim fakültesinin rolü: Kapsayıcı öğretmen yetiştirmek
Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi olarak öğretmen yetiştirmede kapsayıcı bir yaklaşım benimsediklerini ifade eden Diken, programlarda yer alan dersler, staj ve uygulama alanlarıyla öğretmen adaylarının empati sahibi, bireysel farklılıklara duyarlı biçimde yetiştirilmeye çalışıldığını belirtti. "Programlarımızın içerisinde öğretmen adaylarımızı daha bilinçli, daha empati kuran... öğretmenler olarak yetiştirme çabası içerisindeyiz" sözleriyle bu hedef özetlendi.
Teknoloji ve aile iş birliğinin önemi
Dijital araçlar ve yapay zekânın özel eğitimde fırsatlar sunduğunu söyleyen Diken, teknolojinin araç olarak kullanılması gerektiğini; bireysel ihtiyaçlara göre doğru uygulandığında eğitimi güçlendireceğini belirtti. Ayrıca aile merkezli özel eğitim paradigmasının önemine dikkat çekerek, iş birliğinin kağıt üzerinde kalmaması, ailelerin gerçek sorunlarına çözüm üretecek mekanizmaların oluşturulması gerektiğini vurguladı.
Engelliliğin toplumsal inşası: Asansör örneği
Diken, engellilik kavramının toplumsal yapılarla ilişkilendirilebileceğini bir asansör örneğiyle açıkladı: "Tekerlekli sandalyedesiniz, asansörümüz yoksa sizin erişiminiz yoksa... sizin o tekerlekli sandalyede olmanız size bir engel teşkil etmiyor, bizim bu binayı size uygun hale getirmememizden kaynaklanıyor". Bu çerçevede engelliliğin yalnızca bireysel bir durum olmadığını, toplumun, devletin ve kurumların sunduğu imkânlarla şekillendiğini belirtti.
Anadolu Üniversitesi'nin kapsamlı çalışmaları ve ödül
Prof. Dr. Diken, Anadolu Üniversitesi'nin Açıköğretim Fakültesi, Eğitim Fakültesi ve çeşitli merkezleriyle özel eğitimde kümülatif bir hizmet sunduğunu; Engelliler Entegre Yüksekokulu ve Engelliler Araştırma Enstitüsü gibi birimlerin bu çabanın parçası olduğunu aktardı. Üniversitenin sunduğu hizmetlerin YÖK tarafından verilen Üstün Başarı Ödülü ile de tescillendiğini ifade etti.
Engelliler Haftası etkinlikleri
Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi, 10-16 Mayıs Engelliler Haftası kapsamında günlük farkındalık ve ilham verici etkinlikler düzenleyecek. Prof. Dr. Diken, etkinliklerden örnekler vererek haftanın empati odaklı tasarlandığını; 11 Mayıs Pazartesi günü öğrenci yemekhanesi önünde görme engelli perspektifini deneyimleme istasyonları ile tekerlekli sandalye denemelerinin olacağını duyurdu. Haftanın kapanışında ise ressam Yusuf Akgün'ün hikâyesi ve resim sergisinin yer alacağını belirtti.
Sonuç olarak, Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Engelliler Haftası'nda kapsayıcı eğitim, erken müdahale, istihdam ve toplumsal erişilebilirlik konularında farkındalık yaratmayı ve somut adımlar için eğitim-araştırma temelli katkı sağlamayı hedeflediğini ortaya koydu.
FAKÜLTE DEKANI PROF. DR. İBRAHİM HALİL DİKEN
