Ağasar’da kış hazırlığı ve pekmez geleneği:
Trabzon’un Şalpazarı ilçesine bağlı Sinlice Mahallesi'nde sonbahar, ailelerin bahçelerinde kurulan kazanların dumanıyla başlıyor. Oğuz Çepni Türklerinin geçmişten günümüze aktardığı yöntemle, dalından özenle toplanan elma ve armutlar evlerde işlenip kış için pekmeze dönüştürülüyor. Bu uygulama yalnızca yiyecek hazırlığı değil; bölgenin kültürel belleğini, kuşaktan kuşağa geçen el becerisini ve toplumsal dayanışmayı da barındırıyor.
hazırlık ve kaynatma aşamaları:
Toplanan meyveler önce ayıklanıp yıkanıyor, ardından küçük parçalara ayrılarak büyük kazanlara konuyor. Meyveler iyice yumuşayıncaya dek odun ateşinde kaynatılıyor; yumuşayan meyveler ezilip süzülerek posasından ayrılıyor ve elde edilen meyve suyu bakır veya metal kazanlara aktarılıyor. Gerçek pekmezin oluştuğu aşama burada başlıyor: kazanlardaki meyve suyu saatlerce odun ateşinde ağır ağır kaynatılıyor, su buharlaştıkça kıvam ve renk belirginleşiyor. Kazanın dibinin tutmaması ve taşmaması için sürekli karıştırma ve kıvam kontrolü gerekiyor. İstenilen yoğunluğa ulaşıldığında pekmez soğumaya bırakılıyor ve temiz kavanozlara doldurularak kışa saklanıyor.
şeker ve katkı kullanmadan saklanan lezzet:
Yörede hazırlanan elma ve armut pekmezi şeker veya katkı maddesi kullanılmadan hazırlanıyor; meyvelerin kendi doğal şekeri ve aroması lezzetin temelini oluşturuyor. Bu özellik, pekmezi özellikle soğuk kış günlerinde kahvaltı sofralarının vazgeçilmezi haline getiriyor ve ürünün geleneksel karakterini koruyor.
Pekmez yapımı, aile içinde öğrenilen bir üretim kültürü olarak önem taşıyor. Büyüklerin bilgisiyle sürdürülen uygulama, aynı zamanda komşuluk ilişkilerini ve ortak çalışma ritüelini canlı tutuyor. Ağasar’da kaynayan her kazan, geçmişten bugüne uzanan bir hafızayı ve alın terini temsil ediyor; hazırlanan kavanozlar ise ninelerden ve dedelerden kalan hatıraları sofralara taşıyor.
Sinlice Mahallesi sakinleri, bu geleneği bugünkü koşullarda da yaşatmak için emek veriyor; geleneksel yöntemlerin korunması, hem yöresel tatların hem de kültürel kimliğin gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlıyor. Pekmez kazanlarının etrafında toplanan aileler, hem kışlık erzak hazırlıyor hem de paylaşılan anılarla toplumun belleğini canlı tutuyor.
TRABZON’UN ŞALPAZARI İLÇESİNDE OĞUZ ÇEPNİ TÜRKLERİNİN GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE YAŞATTIĞI GELENEKSEL ELMA VE ARMUT PEKMEZİ YAPIMI, SONBAHAR AYLARINDA KURULAN BÜYÜK KAZANLARDA SÜRDÜRÜLÜYOR. DALINDAN ÖZENLE TOPLANAN MEYVELER, ODUN ATEŞİNDE SAATLER SÜREN ZAHMETLİ BİR ÇALIŞMANIN ARDINDAN YÖREDE 'ARMUT BALI' OLARAK DA BİLİNEN DOĞAL PEKMEZE DÖNÜŞTÜRÜLEREK KIŞ AYLARINDA TÜKETİLMEK ÜZERE HAZIRLANIYOR.
